Миний бичлэг

Тархины тураал

2011-12-25T14:49:00.005+08:00

Цусаа алдаж буй vндэстэн буюу Уйлж байгаа Монгол нутаг

2011-07-24T11:44:00.003+08:00

Тусгаар тогтнол... Энэ vгийг Та дотроо хэлээд vз. Энэ хоёрхон vгийг Євєр Монгол, Буриад, Тvвд, Чечень, Халимаг, Тува, Осети, Кvрд хvн бvр дотроо санагалзан хvсэн зvvдэлж мєрєєдєж явдаг. Гэтэл Монголчууд єнєєдєр энэ vгийн утга учрыг ер нь ойлгож байна уу?!
Энэ хоёрхон vг чинь бидэнд зvгээр олдоогvй. Энэ vгэнд олон зуун мянган эх оронч Монголчуудын амь, уухай, цус, нулимс, зовлон шингэж, миний Монголын их тvvх бvтнээрээ багтсан байдаг юм.
Гэтэл бид єнєєдєр хvчирхэг тvvхийн дараах vvргээ умартаж, Yндэс язгуураа мартахгvйг сургасан євєг дээдсийн мєнхийн захиасыг нулимж Монгол vндэстэнг сєнєєхийн замд нь аль хэдийн єєрсдєє тvлхэн оруулжээ.
Тусгаар тогтнол, бvрэн эрх гэж юу вэ? Sovereignty буюу бvрэн эрх, халдашгvй эрх гэдэг нь Yндэсний ба популяр гэж хоёр тєрєл байдаг. Yндэсний Sovereignty тусгаар тогтносон улсад заавал vндэстэн байх ёстой. Этник групп (ястан) тєр байгуулах чадваргvй гэж vздэг ба ястантай бол тусгаар тогтносон улс гэж vздэггvй. Этник групп нийгэм болж чадаагvй, хєдєлмєрийн хуваарилалт бий болоогvй, орчин vеийн мэдлэгийг олж аваагvй байдаг. Yндэстэн бий болж байж л "Yндэсний хvсэл" гэж гарч ирдэг. Yндэсний хvсэл нь тєрийн удирдлагын амин сvнс байх ёстой.
Єнєєдєр Монгол улсад vндэстэн байхгvй, олон ястан байдаг. Энэ бол манай тvvхийн явцад буй болсон зохиомол зvйл. Єєрєєр хэлбэл, энэ нь 1920 оноос хойш бидэнд ЗХУ-ын идеологчидын шууд тулгасан зvйл юм. Монголыг Тусгаар тогтносон улс хэмээн гаргаж ирчихээд vндэсний хvслийн тухай ярих ямар ч бололцоо олгоогvй юм. 1990 онтой золгосоор ч жинхэнэ утгаар тусгаар тогтносон улс болж чадаагvй.
Хуучин социализмын vеийн vндсэн хуулиа бага зэрэг засварлан "шинэчилж" vндэстэн гэдгээ тодорхойлоогvй, "Yндэсний хvслээ" гаргаж авч чадаагvй. Ийм тохиолдолд нийгэм задран унах аюултай тулгардаг.
Нийгэм гэдэг нь хєдєлмєр хуваарилалт нь тодорхой болсон, нэгдсэн хvсэлтэй, vvрэг хариуцлагатай бvлэг хvмvvсийг хэлнэ. Анги vvсэх нь нийгэм задарч байгаагийн шинж тэмдэг юм. Нэг хэсэг нь ядуу, хоёр дахь хэсэг нь дарангуйлагч, гурав дахь нь дарангуйлагчдыг налж тэдний гар хєл нь болж оршдог, доор буй ядуусаа дээрэлхэн амьдардаг давхаргуудад хуваагддаг. Хєгжил ийм vед ерєнхийдєє зогсдог. Мєн ичгvvргvй дээрэм явагдаж, шударга бус байдал тогтож, амьдралын баталгаа алдагдаж хvний амь vнэ цэнэгvй болдог. Энэ vед л муу муухай бvхэн дэлгэрэн цэцэглэдэг. Ийм анги vvсэхээр гадны хvчний нєлєєнд дороо автагдаж, тухайн улс орон хэд хуваагдан задрал явагдах ба бусдын идэш болох хандлага бий болно. Бvх анги давхарга, vvний дотор тєрийн тэргvvнээсээ авахуулаад эгэл жирийн иргэн хvртэл гадны хvчний боол, зарц нь болдог. Гэхдээ олон орны сонирхол орж ирвэл эдгээр анги давхаргууд дотроо мєн л тєчнєєн хэсэгт хуваагддаг. Ийм vед хууль нь "гууль" болдог. Учир нь бvгд гэмт хэрэгтэн болдог ба аливаа хуулийг хэрэгжvvлэхэд єєрсдєє хамгийн тvрvvнд єртєх болдог. Хуулийн байгууллага байдаг ч нэр тєдий, дээд болон гадны ашиг сонирхолд vйлчилдэг хэрэгсэл нь болон хувирах ба парламентаасаа авахуулаад батлан хамгаалах, тагнуул, цагдаа, шvvх зэрэг бvх байгууллага хоосон нэр тєдий болдог.
Ийм нєхцєл байдалд улс тєр, эдийн засаг, нийгмийн салбарт анархизм ноёрхож эхэлнэ. Эдийн засгийн анархизм, улс тєрийн анархизм, шашны анархизм, социал анархизм буюу "Чадаж байгаа юмд арга байхгvй" гэсэн гажиг хортой, байж боломгvй vзэл цэцэглэнэ. Yvний хор уршиг нь, тухайн улс оронд Yнэн юм ямарч vнэгvйдэж, шударга зvйл, хvн амьдрах нєхцєл гэж vгvй болж, иргэд нь сэтгэл санааны хямралд орон архичин, хар тамхичин болон хувирах, эсвэл сурах, ажиллах, аялах, цагаачлах мэт янз бvрийн "шалтаг" заан эх орноосоо дvрвэн гардаг. Худал ярьдаг, хулгай сайн хийдэг, хэлсэндээ хvрдэггvй, урвагч, хуурамч жижигхэн хvмvvс сайхан амьдарна.
Хамгийн ноцтой асуудал нь, тухайн улс орны оршин тогтнохын шийдвэрлэх зангилаа нь болдог эмэгтэйчvvд гадны иргэдтэй гэр бvл болох, єєрийн vндэстнээ vзэн ядаж гадныхыг магтан дуулж єєрсдийгєє доош хийн доромжилдог явдал юм. Тухайн vндэстэн материаллаг болон оюун санааны хувьд оршин тогтнох бололцоогvй болж, аяндаа СЄНЄДЄГ. Ийм л нєхцєл байдал Монгол улсад бvрдэн тогтоод байна.
Тийм ч учраас АНУ-нэрт эрдэмтэн Jared M. Diamond-н bestseller "Collapse" номонд "21-р зуунд устан алга болох Yндэстний жагсаалт"-нд Монгол улс 8 дугаар байрыг эзлэн жагсах болжээ.
Ийм байдал vргэлжилсээр байвал ойрын ирээдvйд манай Yндэстэн мєхєх нь ойлгомжтой болоод байна.
Энэ аюулыг хэрхэн зайлуулах вэ гэвэл, одоогийн vндсэн хуулийг "орвонгоор нь эргvvлэн" шинэчлэж, хvчирхэг тєрийг байгуулах явдал юм. Харин "хvчирхэг" гэснээр хаант засаглал, эсвэл дарангуйллын тогтолцоог хэлээгvй шvv. Нийт ард тvмний тєлєє, нэг л жаргалын тєлєє бvгдээрээ хамтаараа зvтгэдэг, "нэг монгол хvн Хамуг Монголын тєлєє, Хамуг Монгол нэг монгол хvний тєлєє" гэсэн vзэл баримтлал бvхий vндсэн хуулийг гаргаж, зєв мэдлэгтэй, туршлагатай хvмvvсээр ардчиллын хvрээнд богино хугацаанд vндэсний капиталыг буй болгосноор хєл дээрээ босох болно. .
Банкны тогтолцоог vндэсний болгоно. Гэхдээ социализмын vеийн "тєрийн банк" гэсэн утгатай бус, харин vндэсний хvслийн тєлєє vйлчилдэг, зєвхєн монгол vндэстэн хувьцааг нь эзэмшдэг банк байна. Тэр банкууд нь vндэсний салбарын корпорациудыг vvсгэж тэдгээрийн хувьцааг мєн л монгол vндэстэндээ эзэмшvvлнэ.
Зєвхєн ийм арга замаар болон бирдvvдтэй холбоогvй, зєв мэдлэгтэй, хvсэл нь ариун дотор нь цагаан, дайчин шинэ залуусаа гаргаж Монгол сvнсээ аварна. Єєр ямар ч арга байхгvй!!!
Ингэж байж л сvйрч устах vндэстний дээрх жагсаалтаас улсынхаа нэрийг хасуулж, жинхэнэ ёсоор Тусгаар тогтнолоо олж чадна.
Харин vvний тулд эр эм, хєгшин залуугvй хvн бvр нэгэн vзэл санаан дор нэгдэн, єєрсдийн амьдрал, vр хvvхэд, хойч ирээдvйгээ урдаа тод харж, Монголын тєлєє цохилох зvрхнийхээ галыг асааж хэлэх vгээ зоригтой хэлж, хийх vйлдлээ шийдэмгий гvйцэлдvvлэх цаг иржээ.

Тайлаг тэмээ тавгаа барах мэт
Тас шувуу далавчаа эцээх мэт
Юуны тєлєє зvтгэнэ вэ
Хэний тєлєє хичээнэ вэ ...гэвэл... Монголын тєлєє гэж бид хэлнэ!

Ч. Єрлєг

Эрүүл ба жаргал

2011-03-31T11:46:00.004+08:00

Жаргалан, жаргалан, жаргалан
Энэ ертөнцийн түмэн жаргалан
Түүний доторх чухам жаргалан
Эрүүл энхийн нэгэн жаргалан

Залуу бие эрүүл бол
Өдөр бүр амгалан
Нэгэн өдрийн амгалан
Мянган жаргалын үүд

Өтгөс өвгөд эрүүл бол
Насан бартал амар
Амар байж нөгчвөл
Орчлонд төрсний гавъяа

Жаргалыг хүсвэл
Эрүүлийг хүс,
Эрүүлийг хүсвэл
Эмнэлгийг хүс [Д.Нацагдорж]
Хүүхэд хөгшдөөс эхлээд аливаа хүн эрүүл чийрэг байх л хамгийн сайхан, хамгийн аз жаргалтай гэж би боддогийн. Эрүүл чийрэг биетэй хүн цаанаа л нэг өнгөлөг, жавхаатай харагддаг да хэхэ. Надаар хэлүүлэлтгүй манайхан сайн мэддэг байх л даа. Гэхдээ л өөрийнхөө эрүүл мэндэд анхаарал тавьдаг хүн цөөхөн байдаг шиг харагдаад байдгийн. Биенийх нь нэг хэсэг доголдоод эхлэхээр гэнэт ухаан орж эмч эмнэлгээр харайлгаж эхэлдэг. Ажил ихтэй байнга завгүй байдаг, бараг л өдөр шөнөгүй зогсолтгүй ажилласан ухааны юм ярьж өөрийгөө өмөөрнө. Миний хэлэх гээд бөөрөнхийлөөд байгаа юм бол залуусаа эрүүл мэнддээ анхаараач л гэж хэлэх гэсэн юм. Нээх сайхан залуучууд, хүүхнүүд таахалзаад, гунхалзаад байдаг эрүүл мэнд нь хэцүүдсэн байх тохиолдол олоон байхын. Сайн явах санааных гэж үг байдаг да ажил амралт, идэж уух, инээж хөхрөх, алхаж гүйхээ зохицуулаад байвал гялалзаад л баймаар санагдаад байдгийн.
Блогоор минь зочилсон танд ЭРҮҮЛ ЭНХИЙН ДЭЭДИЙГ ХҮСЭН ЕРӨӨЕ :-)

Daisy - Нэг өдөр

2010-12-20T12:48:00.007+08:00

Daisy-Мөрөөдлийн эхлэл (Их завсарлага)
Daisy-Хайр минь (Их завсарлага)

Хүн чанар

2010-08-27T09:32:00.004+08:00

Хүн болгонд өөрийн гэсэн үнэ цэнэ, ертөнцийг үзэх үзэл, хүн чанар байдаг. Харин тэрхүү үнэлэмж, үнэ цэнэ нь аюулд орсон тохиолдолд хүн амиа хорлох эсрэгээр бусдыг хөнөөхийг завддаг юм уу гэж бодогдоод байдгийн. Ямар нэгэн хувь хүн, албан байгууллага, үндэстний үнэ цэнэ нь хувиа хичээх үзлээ даван гарч чадаагүй цагт тэрхүү этгээд зөвхөн өөрийгөө хорлоод зогсохгүй нэг завин дээр буй бүх хүнээ далайн хүйтэн ус руу унагаж байгаа хэрэг юм уу даа гэж бас бодно. Тэр завин дээр нь та, би, таны гэр бүл, найз нөхөд, эмээ, өвөө бүгд бий. Мөн тэр завин дээр таны үнэтэй хаус, тансаг машинууд, чамин гар утаснууд, үнэт эдлэлүүд чинь цөм бий. Завь хөмөрсөн л бол бүгд гүн ёроол бүхий харанхуй далай руу живэн алга болно.
Хүн төрөлхтөний шунал тачаал хязгааргүй юм л дөө. Ядаж байхад тэрэн дундаа “юм үзээгүй Монголчууд бидний” аяглаж буй царайг. Тэр хэмжээгээрээ бид амьдран буй байгаль дэлхий, хүрээлэн буй орчноо өөрсдийн тааллаар байлгахын төлөө бүхнийг умартан хичээхий нь яана. Харамсалтай нь чадаж байна. Тэр ч байтугай хүн төрөлхтөн цаг хугацааг хүртэл захирахыг эрмэлзэн өдөр шөнөгүй ажиллаж байна. Өндөр технологийн хүчээр хүн дэлхийн аль ч өнцөгт 48 цагийн дотор хүрэх “чадвартай” болчихжээ. Жилийн тоотой хэдэн саруудад ургадаг ургамал, жимсийг асар том хүлэмж, хүчтэй химийн бордоогоор хоногийн 24 цагийн турш ургуулж нэгэнтээ чаддаг болсон байна. Хоорондоо эрхтэн шилжүүлэн суулгадаг болж. Энэ мэтээр хиймэл ертөнцийн эхлэл аль хэдийн тавигдчихаж. Тун удахгүй бүх хүн үхэшгүй мөнх амьдрахыг хүснэ. Алтан загасны шуналт эмгэний хүслийг хөөрхий жараахай чадлаараа л биелүүлээд байгаа нь тэр юм шиг.
Зугаа цэнгээний томоохон төв болох Лас Вегас хотын нүд эрээлжилмээр шөнийн хурц гэрлүүд нь хүн болон амьтад, жигүүртэн шувуудын цаг хугацааны мэдрэмжийг аль хэдийн алга хийсэн байна гэж баримтат киногоор гарч байхыг үзлээ саяхан. Үүрээр жиргэдэг шувуу, тахианууд шөнө дунд жиргэн донгодох болж тэр байтугай олон мянган гэрлийн халуунаас болж намартаа навчсаа гөвдөг модод хүртэл “нүцгэлэх” шаардлагагүй болж улирлын мэдрэмжгүй болсон байна. Таныг нэг хувцастай хэдэн жил байлгавал үнэр танар чинь дийлдэхээ байж өвчний үүр болж эхэлнэ биз дээ? Мод хэлгүй болохоор бурханд л гомдохоос өөрийг хийж үл чадах байх зайлуул.
Бидний амьдарч байгаа дэлхий маань хүн дүүрэн чихсэн ямбий микро шиг “ачаалал”-аа даахаа больж байна. Эх дэлхийн “амаржийн”, тоормозны накладка гэж авах юмгүй болсон. Жаахан “донсолгоо” таарангуут тэр чигээрээ цунами, хар салхи үүсгэн сэгсчиж, гэнэтийн саад замд харагдвал тоормозоо барьж чадалгүй очоод мөргөөд эхэлжээ зайлуул. Хүн нь дүүрсэн микронд өвөр дээрээ сууж "zip"-лэгдэх нь стандарт болсон шиг дэлхийн хүн төрөлхтөн талаар нэг тарж биш, тэнгэр баганадсан байшингуудад сансар өөд тэмүүлэн “шопроодлон” өдөр хоногийг элээх хэвийн үзэгдэл. Тэрбум гаран хөршөө тэжээж, хувцаслаж, тансаг амьдруулахын тулд та бид хүний гар хүрээгүй ойг хайр найргүй цавчин газар гарган, алт, зэсний төлөө дэлхийн гэдсийг онгичин гол мөрнийг нь хатааж, амьтан, ургамлын аймгийг нь бүлэглэн устгаад бараг дуусах нь дээ, харамсмаар. Хятадад идэх юм олдохоо болиод тэр үү, бусдаас ялгарч тансаглахын тулд тэр үү бүү мэд хүний ураг хүртэл иддэг болсон гэх мэдээ уншив интерэтээс.
Хүний хязгааргүй хэрэгцээг хягзаарлагдмал нөөцөөр хангах шинжлэх ухааныг эдийн засаг хэмээнэ гэж олон жилийн өмнө сургуульд заалгуулж байсан. Нөөцөд хязгаар гэж нэг юм байдаг юм гэдгийг өдгөө хүн бүр сайтар ойлгож эхэлж буй гэж найдаж байна. Та энд алтан гинж авч зүүж байх хооронд цаана чинь 5 хүүхэд өлбөрч үхэж байх юм. Та бидний хүсэл мөрөөдлийн хязгаар болсон өндөр хөгжилтэй орнуудын тансаг хэрэглээнд хүрэхээр тэмүүлж буй хэт хурдацтай хөгжил нь байгаль дэлхийн тэнцвэрийг алдагдуулж, дэлхийн дулаарлыг үүсгээд нилээд удаж байна. Цагийн Хүрдээр хэзээ ч билээ ярьж байна билээ. Дэлхийн дулаарлаас болж 200 гаруй шинэ халдвар өвчин гараад байна. Үүний 70% нь хүн гэдэг амьтанд шууд халдварладаг гэсэн шүү. Хүний өвчин дуусаад (нүдний ханиадыг эс тооцвол) амьтдын өвчин эхэлжээ. Гахайн ханиад, шувууны ханиад, тарваган тахал, хижиг, үхрийн боом, араатан чоно, тэжээвэр малын галзуу, шүлхий өвчнүүд, гар, хөл, амны өвчин . . . гээд л хөвөрч байна. ДОХ-ийн вирус анх шампанзе сармагчингаас үүсэлтэйг эрдэмтэд батлаад тэрүүгээр нь дэлхийн хэдэн сая хүн халдварлагдаад талийгч болоод байж байна. Хүнтэй хамгийн ойр байдаг нохой, муурны өвчин гарвал та бид ташраараа үхэх нь гарцаагүй хэхэ.
Алтан загас уурлаад хүн төрөлхтөнийг тэр чигээр нь сөнөөлгүй харин ч хүй нэгдлийн үе рүү буцаавал азны колъя болох байх даа. Алтан загасны үлгэрийн эмгэн шиг хувиа хичээх үзлээ бултаараа багасгаж, хөөрхий өвгөн шиг реалити шоуны дүрд тоглож байгаа хажуу нэгнээ хайрлацгаая. Хажуу дахь нэгэнтэйгээ жинхнээсээ найзлаагүй түр зуур “ашиглаж” байгаа бол ядаж тэднийгээ “гамтай хэрэглэцгээе” тэхүү. Тэрхүү “хэмнэлт, өрөвч зан” нь та бидний үр, ач нарыг хэд хоног ч гэсэн шар нар, бор хоногийг илүү үзүүлэх байх гэж найдах юм. “Алсдаа” элэнц, хуланц өвөө гэж дуудагдах юмсан. Амьдралынхаа үнэ цэнийг бултаараа мэдэрцгээмээр л байхын :-)

Шударга байхад шударга ёс хэрэгтэй

2010-08-18T10:22:00.003+08:00

Германд байтугай дэлхийд дээгүүр орох Гафф инжинеринг компаний эзэн Гафф гуай нас сүүдэр 79 хүрч тэтгэвэрт гарахаар шийдэн хэдэн хүүхдүүддээ хөрөнгөө хариуцуулжээ. Гэвч насаараа хөдөлмөр хийсэн өвгөн хийх юм олдохгүй уйдаад хов хоосонгоос бизнес хийж үзье гэж бодож. Тэрээр Нигерид очин газрын тосны наймаа тохирон түүнээ Хятадад зарах болжээ. Нигерид зам барих төсөл олоод нийлүүлэх нефтийнхээ төлбөрт хятадуудыг ажиллуулав. Ингээд яг нэг жилийн дараа өвгөний бизнесийн цэвэр ашиг 35 сая евро гарчээ. Гафф гуай татвараа өгсөн л бол үлдсэнийг нь шатаасан ч болно, өвлүүлсэн ч, үрсэн ч өөрийнх нь дур. Яагаад гэвэл энэ бол түүний хөдөлмөрийн үр шим. Гафф ганц мөнгө гаргалгүйгээр жилийн дотор ийм баялагийг бүтээж дөнгөсөн нь хэн дуртай нь ингэж чадна гэсэн үг биш. Хэн дуртай нь ингэхээр тэмүүлэх оролдох эрхтэй, харин үр дүн ижил гарахгүй. Учир нь дээрх баялаг бол Гафф гуайн чадвар, мэдлэг, туршлага, мэдрэмж, нэр хүнд, өнгөрсөн намтар, овсгоо, ур ухааны үр шим юм. Гаффын богино хугацаанд буй болгосон баялагийг зам тавьж буй хятадууд ч, нефтээ худалдсан нигеричүүд ч булаацалдахгүй. Хэнийх нь толгойд ийм гаж бодол орж ирэхгүй. Учир нь тэд хөгшний бүтээж буй опперацид оролцож зохих шангаа хүртэн сэтгэл дүүрэн үлдсэн. Өвгөн тэдний хэнийг нь ч хуураагүй, шахаж албадаагүй. Үйлдэлд бүх талууд сайн дураараа оролцсон ба буй болох үр дүн эхнээсээ бүгдийн сэтгэлд нийцсэн байгаа. Харин далимд сонирхуулж хэлэхэд дэлхийн ийм нэр хүндтэй том компани болох Гафф инжинеринг Монголын замын тэндэрт ороод манай нутгийн луглагар компаниудад хоёр ч удаа ялагдсан гэж байгаа.
Тэгвэл төстэй өөр нэг жишээг авъя. Атрын 3-р аян хэмээн шуугиад байхаар нь миний нэгэн танил тариа тарьж “мөнгө хийх”-ээр шийджээ. Газар түрээсэллээ, үр худалдаж авлаа, техник олж ирлээ, ажиллах хүчин ч хөлсөлж. Түүнд хөлсөөр ажилласан хүмүүс сар болгон 200 мянган төгрөг авч байсан нь орон нутгийн утгаар өндөрт тооцогдоно. Тэгээд ч хаврын тариалалт, намрын ургац хоёроос бусад цагт тэд голдуу найр наадам хэсэж явсан. Энэ жил ямар сайхан зун болов оо! Ургац арвин. Арвин ургац арвин хэрүүл үүсгэлээ. Хотоос ирсэн энэ хулгайч бидний газар дээр юм тарьж ургуулаад биднийг хуурч хэдхэн муу бор цаас харуулчихаад өөрөө болохоор шуудайлаад алга болох нь! Бариад аваарай, шаарыг. Алдчихаваа! Ийм муухай юм гэж байхгүй. Бид мөлжүүлж байна. Тэгэж ярихгүй. Шудрага үнэн мандтугай!...
Хамтын хөдөлмөрөөр буй болсон баялаг хэзээ ч тэгш хуваагддаггүй. Ганц харандаа үйлдвэрлэхэд үй олон мянган хүн хамтран гүйцэтгэж эцсийн бүтээгдэхүүн болгон борлуулж байгаа боловч буй болсон үр дүнг бүгд тэнцүү хуваагаад авчихвал хамаг утга учир алдагдана. Хүмүүс тэгш бололцоотой байх ёстой болохоос тэгш хүртдэг болчихвол эцсийн бүлэгт хэнд ч ажил хийх сонирхол төрөхгүй. Хэн хичнээнийг хүртэхийг харин зах зээл шийддэг. Ашиг хувааж болно, гэхдээ энэ нь “хувьцаа” гэсэн өөр ойлголтонд хамаарна. Хүмүүс төрөхийн тэгш төрдөггүй, зарим нь хоолой сайтай учир дуулаад л их мөнгө олж байхад зарим нь булчин сайтай тул уурхайд хүнд хөдөлмөр эрхлээд дуучнаас хавьгүй бага шан хүртэнэ. Нэг хэсэг нь зохион байгуулна, нөгөө хэсэг нь бодно, нэг хэсэг нь эмчлэнэ, нөгөө хэсэг нь сургуульд ном заана. Тэд ч хоорондоо ижил биш учир сайн эмчийг зах зээл үнэлж өндөр шан олгож байхад барагтай эмчийг төрийн хүнд суртал цалинжуулж таарсан бага мөнгийг нь олгоно. Зэрэгцээ хоёр түцийн нэг нь юмаа сайн борлуулж нөгөө нь огт орлого олохгүй байгаа нь худалдаж буй хоёр хүний чадвар өөрөөс болж буй хэрэг. Харин сарын сүүлээр орлогыг нь хурааж нийлүүлээд хоюуланд нь тэнцүү хуваагаад өгчихвөл юу болох вэ!
Чөлөөт зах зээл бол хүмүүс хоорондын чөлөөт хэлцэл тохиролцооны нийгэм юм. Бараа бүтээгдэхүүний нэгэн адил хөдөлмөр оролцооны өртөг үнэ хэлцлээр тогтдог. Хэлцэгч хоёр тал аль алин нь зөвшөөрөх тэр цэг дээр тохиролцоо үүснэ. Үүнийг үнэ ч гэж хэлнэ. Үнэ ингэж бүрэлддэг. Ингэж бүрэлдсэн үнийг бид шудрага гэж үнэлнэ, ингэж яваа процессийг шудрага ёс гэж үзнэ. Үүнээс гажвал хулгай, дээрэм, луйвар, залилан гэх. Иймээс шудрага тохироо бол хүний нийгмийн магадгүй хамгийн үнэт зүйл мөн.
Яагаад бидэнд хүний нийгмийн ийм чухал амин сүнс болсон ухагдахуун сууж өгөхгүй байгаа юм бэ? Ерээд оны эхээр Английн Тэмүүжин Мэнч хэмээх компани Монголд орж ирж олон хүнийг ажилтай болгож байсан. Харин үйлдвэрийн бүтээгдэхүүнийг хавьгүй их доллароор барууны орнуудад зардгийг нь мэдсэн ажилчид нь ашгаа тэнцүү хуваахыг шаардаж бослого гарган үйлдвэрийн тоног төхөөрөмжийг эвдэж, цуглаан суулт зарлаж, эздийг нь зодох гэж элдэж байв. Уг нь тэдэн шиг оёдлын үйлдвэр байгуулаад бүтээгдэхүүнээ өндөр үнээр Америкт зарах бололцоо онолын хувьд монгол хүн болгонд бий. Гэхдээ тэгэж чадахгүй, үүнд туршлага нэр төр түүхэн замнал овсгоо самбаа чадвар чадамж хэрэгтэй. Тэмүүжин Мэнч тэр дороо гараад явсан, үйлдвэрээ Өвөр Монголд зөөсөн. Одоо тэд Далян, Мүгдэн зэрэг арваад газар салбартайгаар Хятадад амжилттай ажиллаж байна. Америкийн Ийгл телевизийн ажилтан сэтгүүлчид рекламын мөнгөө тэнцүү хуваахыг шаардан бослого гаргаж байсныг санаж байна. Оюу толгойг монголчууд нээгээгүй, тийш нь ямар ч монгол хүн болон байгуулллага ганц улаан мөнгөний хөрөнгө оруулалт хийгээгүй. Тэд хэлцлээр ирж өөрсний хөдөлмөр хөрөнгөөр газрын гүнээс юм олж баялаг болгосон. Харин буй болоод мөнгө цухуйгаад эхлэнгүүт монголчууд тэднийг сүрдүүлэн хөөж, хамаг баялагаа хураалгахыг шаардах болсон. Иймэрхүү жишээ санасныг бодвол тун элбэг. Ялангуяа манай шинэ залуу компани болгон ийм асуудалтай тулгардаг. Компани дампуурдаг шалтгаан ч хоёр талын хэлцэл нуран унаснаас их болдог.
Монголчууд саяхан болтол нийтийн ойлголтоор наймаа хийж яваагүй, тэр дундаа зах зээлийн утгаар хэлцэл тохиролцоо хийж байгаагүй. Дээхнээ бол бөөгнөрч аваад л хүний нутаг орж дээрэмдээд авчихдаг байсан биз. Манжийн үед худалдаа наймааг хятадууд, социализмын үед оросууд бидний өмнөөс хийж өгдөг байжээ. Иймээс түүхэн утгаараа хэлцлийн соёл суугаагүй бололтой. Гэтэл ийм соёлгүйгээр өнөөгийн ертөнцөд ганц ч алхам урагшилж чадахгүй. Бидэнд өнөөдөр хэн ч дээрэмдүүлэхгүй, хэн ч өмнөөс хэлцэл хийж өгөхгүй. Ерөөс ийм “хулхиддаг” газраас хэн хүнгүй дайждаг. Зовлонтой хөрштэй хэн ч уддаггүй холдон нүүдэг шиг.
Хүний чадвар онцлог дээр түшиглэж хөдөлмөрийн хуваарь гээч юм нэн эрт буй болжээ. Адам Смитийн тоолсноор аль 200 гаруй жилийн өмнө зүү хийхэд 18 янз хөдөлмөр орж байсан байна. Авъяас чадвар мэргэшил болдог. Энэ мэргэшлээ зах зээл дээр үнэлүүлж хөдөлмөр эрхлэх, үүнийг “савалж багцлаад” бараа бүтээгдэхүүн болгож борлуулах хоёр тусдаа ажил. Эндээс брэнд гэсэн ойлголт буй болно. Францийн Эванс усыг дэлхийн аль ч цэгт дор хаяхад литрийг нь 2-3 доллар болгож төвөггүй зардаг. Магадгүй Туулын ус илүү амттай, илүү цэвэр байж болох ч үүнийг лав л одоохондоо Монголоос өөр газар борлуулах бололцоогүй. Бараа бүтээгдэхүүнийг брэнд болгож чадаж байгаа нь зах зээлээс илүү шан авдаг нь тогтсон ёс. Түүнээс миний хөлс илүү урссан ч гэдэг юм уу, тэр илүү цаг ажилласан гэдгийг зах зээл үнэлж тооцдоггүй.
Нүүдлийн амиа аргацаасан аж ахуйд бараа солилцоо бараг явагдаггүй учир хөдөлмөрийн хуваар, тэр дундаа брэнд гэсэн ойлголт тун ч хол хөндий эд. Хөршөөсөө дор хаяхад хорин км алслагдсан нүүдэлчин гарын дор бүх юмтай байх ёстой, амьдралын нэн даруй хэрэгтэй “мэргэшил” болгоныг эзэмшсэн байх шаардлагатай. Брэнд айрагтай байгаад ч түүнээ бусдад үнэгүй уулгах төдий учир брэнд байх нь ч зайлшгүй зүйл биш. Яг л ийм ойлголттойгоороо бид социализмыг туулж өнгөрүүлсэн. Сайн багш байвал захирал болгож орхино, сайн эмчээ эмнэлэгийн дарга болгоно. Нэг үгэндээ хүн сайн эмчлэх, бараа бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх менежмент хоёрыг хольж орхиж буй нь тэр. Тэгээд ч социалист эдийн засаг гэгч нь ердийн хүний эдийн засгаас тэс өмнөө марзан ойлголт. Намын улаан идэвхитэн “брэнд” гишүүн л гэж байсан байх.
Бараа бүтээгдэхүүнээ брэнд болгох, брэндээ удаан хугацаагаар хадгалах энэ урлагийг мэнэжмэнт гэнэ. Ашиг орлого мэнэжмэнтээс л гол нь хамаарна. Мэнэжмэнтийг хамгийн сүүлд сурдаг. Өнөөдөр америкчууд мэнэжмэнтээр дэлхийг атгаж байна. Технологийн хувьд япон, солонгосууд ч дутахгүй болсон ч мэнэжмэнтээр тэднийг бараадаж чаддаггүй. Наяад он гартал Японы том зочид буудлын мэнэжмэнтийг урилгаар ирсэн америкчууд хийдэг байжээ. Хамаг хэрэгцээгээ гар дороо байлгадаг нүүдэлчин сэтгэлгээ маань мэнэжмэнтийг гарын үзүүрийн ажил гэж хардаг. Иймээс монгол хүн бүр өөрийн гэх компанитай болж, түүнээ эхнэрээрээ мэнэжмэнт хийлгэх сонирхолтой. Хорвоо ийм авъяасыг хүн болгонд заяагаагүй нь харин гачлан. Иймээс л хүний нийгэмд хөдөлмөрийн хуваар гээч юм бий. Яагаад танил тал ах дүүгээрээ бүчүүлсэн эх орондоо байгаа монгол мэнэжэр ердөө саяхан таван мянган доллартай орж ирсэн солонгос баагийд төдөлгүй хамаг зах зээлээ алдчихаад байгаа юм бэ? Солонгосоос ирж буй 40 мянган жуулчны зах зээлийг тэд өөрснөө атгадаг. Барилга, үл хөдлөх хөрөнгийн зуучлал, баар рестораны бизнесийг хэл ам ч үгүй тэд яаж аргалж өөртөө хамааруулаад байгааг манайхан сонирхдог уу? Ярихаараа л тэднийг алаад өгөх хэрэгтэй гэх. Тэднийг хөөгөөд явуулчихвал орноос нь ингэж мэнэжмэнт хийгээд үлдэж чадах уу? Хулхидуулж байна л гэж орилоод байх болохоос мэнэжмэнтийн арга барилыг нь сураадахъя гэж боддог нэг ч монгол босс байхгүй. Яагаад гэвэл тэрээр босс болохоос мэнэжэр биш. Таван сургууль дүүргэсэн, дөрвөн удаагийн оны хүн, нийслэлийн шилдэг мэнэжэр цолтой, хуульч, эдийн засагч, доктор профессор, мэрэгч, зурхайч, академич, зохиолч, яруу найрагч, сэтгүүлч… еэ базар дар эх минь, юу ч чадахгүй байж ийм урт гуншингаар яадаг байнаа? Уг нь юм хийж чадвал саран дээр ч мөнгө босгоно, юм хийж сураагүй бол төрсөн гэртээ орон дээрээ цол гуншинтайгаа турж үхнэ. Энгийн л үнэн шүү дээ!
Чөлөөт зах зээлд ороод хорин жил өнгөрлөө. Үе солигдож байна. Социализмын бүтээгдэхүүнүүд жагсаалаас гарч байна. Нүүдлийн мал аж ахуй эрхлэгчид хүн амын ердөө хорь хүрэхгүй хувийг эзлэх боллоо. Мал аж ахуйн ДНБ-д эзлэх хувь жил өнгөрөх бүр багассаар хорин хувь руу орж байна. Өөрөөр хэлбэл мал малладаггүй хэсэг нь улс орноо тэжээж байна гэсэн үг. Монголчууд хотжиж, иргэншиж, суурьшиж, хөдөлмөрийн хуваарт орлоо. Харин хэлцлийн тухай, үнийн тухай, тохиролцооны тухай, мэргэшлийн тухай, хөдөлмөрийн хуваарын тухай, брэндийн тухай, брэнд илүү үнэлэгддэг тухай, брэндийг хэн бүтээдэг тухай бидний ойлголт болон үл ойлголт маань нийт нийгмийн хөгжил дэвшилд хамгийн том тушаа болж байна. Бидний шудрага гэж нэрлээд, шудрага гэж ойлгоод байгаа зүйл маань даяаршин ижилшиж нэг ойлголттой болж байгаа өнөөгийн хүн төрлөхтний хувьд луйвар, дээрэм, залилан, увайгүй байдал, ичих нүүргүй аяг болон харагдана. “Хульхидуулчихлаа” гэсэн бидний яриа бусдад “тэнэгээ мэдэхгүй бас хулхидах санаатай” гэж бууж байна. Сэтгэлгээний ийм том хоцрогдол бусдыг биднээс холдуулах үргээх, алсаас шоолон доромжлох, онигоонд оруулах сэдэв болж байна.
Энэ бичлэг Баабар гуайнх. Уншаад үзэхээр үнэхээр үнэн :-)

Тэнэгдүү бодол хэхэ

2010-08-17T14:49:00.006+08:00

Ойрд бие нэг л тавгүй. Нэг юм байнга бодогдоод. Би уг нь улс төр, уул уурхай, газрын бичиг нтр тэй холбоотой асуудал сонихдоггүй юм байгаан. Урдаа байгаа ажлаа гээ л.. өөрийхөөрөө хэнд ч тээр дараа болохгүй бас, хэнд ч нэмэр болсон юмгүй урсгалаараа амьдарч байгаа нэг баагий. Гэхдээ мэдээж эх орноо сайхан хөгжүүлэх талаар дотроо юм бодолгүй л яахав.
Саяхан Монголд хэрхэн жуулчилах талаар ном хальт үзэж байлаа л даа. Тэгсэн тэрэн дээр газар нутгийн хэмжээ гэсэн чинь 1566500км гэсэн байх юм. Одоогоос 10 жилийн өмнө 9-р ангид газар зүйн хичээл дээр үзэж байхад 1569116км гээд яах аргагүй бүүр цээжилж байсан хүн л дээ би. Гэтэл Улаанбаатар хотыг 3 нийлүүлсний хэмжээтэй 3000км*2 нутаг дэвсгэр маань хаачсын болоо? гэсэн бодол бодогдоод...
Ер нь хүн хэрэггүй их хөрөнгө, эд хогшил хураах, түүний төлөө үхэн хатан тэмцэлдэх нь ямар утга учиртайн бэ. Үхсэн хойноо сүнс л хоргодохын нэмэр баймаарын. Гэтэл манай дээгүүрх албан тушаалтнууд өөрсдөдөө хэдэн халтар цаас унагаачихаад эх орныхоо газар шороо үнэт баялагаа харийханд худалдаад. Арчаагүй хүмүүс. Миний мэдэхийн Ганбаатар гээд баагий харваас худлаа царайлчихаад, уран илтгэл тавиад овоо юм хийх гээд ч байгаам шиг яриад явсан чинь одоо хэдэн цаас салгацан. Машинаа солиод, том байшинд ороод дуугай болсон сурагтай.
Эх орон минь хичнээн өргөн, уудам, сайхан билээ. Хараа булаам, хайрламаар, догдолмоор, гайхамшигтай... эх орондоо үнэхээр их хайртай... гэхдээ надад хийж чадах томоохон зүйл гэж үгүй.. чаддаг болохын тулд мэдээж хичээнэ.
За тэрч яахав. 2012 он буюу 3 жилийн дараа нар галаксигийн дунд орж дэлхий градусаа өөрчлөх юм гэнэ. Тэхээр Антрактид болон хойд мөсөн далай 2 байраа сольж, дэлхийн бүх мөс хайлаад дуусах юм шиг байгаан. Яахав дэлхий сөнөх дээрээ тулаад бүгдээрээ үхвэл айгаад байх юм алга. Гэхдээ Монгол улс маань өндөрлөг газар байдаг болохоор, мэдкү яагаад ч юм үлдэнэ гэж би бодоод байна хэхэ. Хэрвээ үлдвэл бусад тив улсын хүмүүс манай эх орон луу шавж нүүж эхэлвэл яанаа гэж айдаг боллоо. Ер нь мэдэхгүй ээ мэдкү. Монгол хүн амны билгээрээ гэж тийм муу юм бодмооргүй л байхын. Тэгсэн хирнээ шөнө дэлхий сөнөж байна гэж зүүдлээд, өдөр нь зүгээр л санаа зовоод л...
Миний Монголын газар шорооноос бурхан гуйсан ч бүү өг гэж ямар сайхан хэлсэн юм бэ. Юу ч үгүй шалдан төрсөн бид нарт эх орон, ээж ааваас өөр өмч гэж байхгүй. Эд хөрөнгийг дахиад авч болох ч эх орон ээж аав ганцхан заяадаг. Хамгийн их харамладаг, харддаг зүйл маань эх орон юм байна. Бодох тусам зөндөө их харамлааад байна :-)

Бичкээн хүүхдүүддээ баярын мэнд хүргэе!

2010-05-31T17:09:00.003+08:00

Бид бүхний аз жаргал болсон өхөөрдөм хөөрхөн дүү нартаа, бяцхан үрдээ бүгдэд нь хүүхдийн баярын мэнд хүргэе. Эрүүл энх өсөн торних болтугай!

Дуутай, дугуйтай, номтой дурсамж

2010-05-25T14:42:00.003+08:00

Хэн хүнд дуу, ном 2 ер нь их дурсамж үгүүлнэ биз. Дунд ангид байхад даруухан, ангийн дарга, онц сурдаг тийм л нэг хүүхэд байлаа. Одоо 10 жилийн баньд нар ондоо болсныг л их гайхацгаадын. Юу нь ч ондоо болцын бүү мэд хэхэ. Ном уншиж, дуу сонсоол, дугуй унаж давхиал, орой нь энд тэндэхийн булан сахиал, нэгнийхээ гадаа очиж чалчицгаагаал. Тэр үед янз бүрийн дуунуудтай кассет, CD манай англи хэлний багшийнд байсын, чухам ориг кассетаа хэхэ. Багш маань хаа байсан Америкаас сумын бидний хэдэн нөхдөд англи хэл заахаар ирсэн гэжугаа. Энх тайвны корпусаар дамжин ирсэн багш маань манай хашаанд манай гэрийг барин 2 жил амьдарсан да. Тийм болоод л би тухайн үеийн Америкт хит болж байгаа дуунуудыг кассетаар, CD-ээр сонсож байлаа. Үеийнхээ хүүхдүүдэд гайхуулаал хэхэ. Заримдаа кассетыг нь гуйж аваал гэртээ байдаг муу магнитфондоо хийгээл эргүүлж, тойруулаал сонсоно. Ямбий хөгжим нь зажилчина. Цавуугаар нааж байгаал сонсоно. Тэр хэсэгтээ дуу нь пянзаар бол үсэрч байгаан. Ямар ямар дуунууд байсныг нь бүгдий нь одоо санахгүй байгаа ч хамгийн тод санагддаг хэдэн дуу байдын.
Хар багын дугуй унах хоббитой байсан ч дугуйтай болж амжаагүй л байсан үе. 8 төгөсдөг зун нөгөө англи хэлний багш маань Америкаас унадаг дугуйтайгаа ирж намайг нар гартал баярлуулсан гэжугаа. Ингээд л хичээлээсээ ирээд дугуй унаж давхина. Багшийнхаа дугуйг унаж яваад үерхдэг найз охинтойгоо танилцсан гэжугаа.
Хөдөлмөрийн хичээл дээр заримдаа хөвгүүд их сахилгагүйтэнэ, үймүүлнэ. Нэгнийхээ цүнхэнд хөдөлмөрийн хичээлийн багажнуудыг сэмхэн хийчихнэ. Тэрнийг нь багш мэдээл баахан загнуулдаг байсын. Заримдаа тойрч сууж байгаал чальчина, манай ангийн нэг банди уншсан ном, үзсэн киногоо лаг гоё ярина. Нэг өдөр Монте Кристо гүнийг ярьдын. Манайд байж л байдаг байсын тэр ном. 3 дэвтэр болохоор уншихаас залхуураал. Тэрнийг ярингуут уншмаар санагдаад хэдхэн хоногийн дотор уншиж дуусгаад. Аймар л сэтгэл хөдлөлтэй уншиж байлаа хэхэ. Майн Рид-ийн зохиолуудыг энэ тэндээс янз бүрийн аргаар олж шимтэн уншдаг байсан. Бас багш маань англи хэл дээр амархан хэллэгээр бичсэн хөөрхөн хөөрхөн өгүүллэгүүд өгч уншуулдаг байсын.
Ингээд бодохоор миний дурсамжуудын тодорхой хэсэгт америк багш(Ian Johnson) маань тодоос тод байр суурь эзэлсэн байна. Өөр олон дурсамжууд байгаа :-)

NO

2010-05-19T21:21:00.009+08:00

Жил бүрийн 12 дугаар сарын 9-ний өдрийг Авлигын эсрэг олон улсын өдөр гэж тэмдэглэн өнгөрүүлдэг л дээ. “АВЛИГА, таны ҮГҮЙ чухал” гэсэн уриа Хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэлээр явж, сурталчилгааны баннерууд дээр байж байдаг. “Би лав ҮГҮЙ гэж хэлж чадна” гэж боддог. Гэтэл бодит амьдрал дээр тийм биш гэдгийг хаа газрын хүмүүсээс мэдрээд байна.
Өнгөрсөн зун, тэнгэрийн тааллаар хань бид хоёрын үр болохоор биднийг сонгоод ирж байгаа тэр бяцхан амьтныг хүн ёсоор угтан авах үүрэг бидэнд ноогдсын. Өнгөрсөн жилийн хувьд миний хамгийн чухал, хамгийн үнэ цэнэтэй асуудал бол энэ байлаа. Тиймээс бид энэ асуудалд онц чухал ач холбогдол өгөөд, бэлтгэлээ хангаад эхэлсэн. Гэтэл хүн болгоны амнаас “Төрөхдөө таньдаг эмчгүй бол хэцүү шүү” гэсэн үг сонслоо. Эмч, сувилагч, асрагчид нь бараг бүгдэд нь мөнгө өгөх ёстой гэнэ. Тэгэхгүй бол тэд их хөшүүн хойрго гэнэ шүү гэсэн үг сонсож байсан ч нэг л их ариун шударга хүн царайлж тоогоогүй юм.
Ингээд л хүсэн хүлээсэн мөч ойртон бидний үр мэндлэх болж амаржих газар очлоо. Тэнд бүхэл бүтэн 24 цаг болохдоо л тэдгээр үгнүүд ямар үнэн болохыг мэдэрсэн дээ. Надад танидаг эх барих эмч байсангүй. Харин цуглуулаад өгөх хэдэн төгрөг бол байсоон. Би тийм газар ажилладаг, та нар ингэж болохгүй энээ тэрээ гэж дөвчигнөлтэй нь биш чимээгүйхэн өгөх ёстой юмыг нь эмч, сувилагч нарт нь өгч билээ.
Ямар ч байсан тэдний өргөсөн тангараг энээ тэрээ нь шал худлаа юм билээ. Гэхдээ хөөрхийс ажлын ачаалал нь их, авдаг цалин нь бага, ар гэрийн амьдрал нь хүнд болохоор аргагүйн эрхэнд ийм байдал үүсдэг байх гэж сүүлд нь бодсон.
Эхнэрээ төрөхөөс өмнө урьдчилж тэдэнд мөнгө өгсөн болохоор энэ бол гарцаагүй АВЛИГА. Тийм үү? Өдөрт дунджаар 30 хүн төрлөө гэж бодоход, тэдний 10 нь тус бүр 100000 төгрөг өглөө гэхэд тэр өдрийн авилгын хэмжээ нь 1 сая төгрөг болноо доо. Бас л хөөрхөн орлого байгаа биз дээ. Зарим баячууд нь бол шууд 1 сая төгрөг өгч төрдөг юм гэнэ лээ.
Аа хэрвээ тэд бидэнд хүн ёсоор үйлчлээд, бидний төлөө эмч эмнэлгийн ажилтан шиг зүтгээд, бидэнд ирж буй үрийг минь хүн ёсоор хүлээгээд авбал би баярласандаа тэдний гарыг цайлгаад, мөнгө төгрөг, бэлэг сэлт өгнө дөө. Энэ бол харин АВЛИГА БИШ, сэтгэлээсээ өгсөн БЭЛЭГ байх болно.
Гэвч тэдэнд мөнгө өгөх боломжгүй эхчүүд зөндөө байгаа. Эх, нялхсын эндэгдэл буурахгүй байна гээд байдаг нь энэнтэй л холбоотой байх. Тэдэнд авлига өгөөгүй, үгүй ядахдаа ганц набор, компот өгчихөж чадахгүй эхчүүдэд энэ эндэгдэл нь тохиодог байх гэж би бодоод байгаа. Тэрнээс биш манай эмч, эмнэлгийн ажилтнууд чадваргүй биш, харин ч маш чадварлаг юм гэнэ лээ. Хамгийн муухай нь өвчтөнгүүддээ 2 нүүр гаргаж үйлчлээд сурчихсан байгаан.
ХҮҮХЭД бол тоглоом биш, Авлигын золиос биш шүү дээ. Монголд тогтсон энэ буруу тогтолцоог арилгах юмсан манайхаан :-)

Flatform War

2010-05-07T10:12:00.011+08:00

Өнөө үед мэдээллийн технологи гэдэг дотроо асар их зүйлсийг агуулсан маш том машин болжээ. Дараах нийтлэлийг хаа нэгтээгээс олж уншаад, уншаагүй нэгэнд нь сонирхолтой болвуу гээд оруулчихлаа.
Мэдээллийн технологи гэдэг маань тун өргөн ойлголт юм.
1.Хардвер үйлдвэрлэл гэдэг маань яг нөгөө хардвер-үүдийг үйлдвэрлэн мөнгө олж байгаа хэсэг.
2.Систем бүрдүүлэл гэдэг нь аль нэг байгууллагын эсвэл дэд бүтцийн системүүдийг бүрдүүлж мөнгө олж буй хэсэг. Барилга урсралттай зүйрлэж болох юм. Монголд одоогийн байдлаар зөвхөн энэ бизнэс л оршин тогтнож байна.
3.Гурав дахь хэсэг болох софтвер үйлдвэрлэлийн гол өрсөлдөгчдийн талаар доор бичлээ.
Бизнэсийн энэ салбар гаднаас нь хараад ойлгоход тун төвөгтэй хэлбэрээр зохион байгуулагдсан байдаг. Та амьдралдаа софтвер худалдаж авахад мөнгө зарцуулж байсан уу? бараг л үгүй болвуу. Тэгвэл өнөөдөр хамгийн том баячууд энэ салбараас төрөн гарцгааж байна. Тэдний бизнес ямар хэлбэрээр явдаг вэ?
Энэ асуултын хариуг олохын тулд 3 компаны бизнесийг сонирхож үзье: Microsoft, Apple болон Google.
Эдгээр компанууд нь хоорондоо маш хүчтэйгээр өрсөлдөж байдаг боловч гаднаас нь харахад хоорондоо тэс өөр мэт харагдана.

Microsoft Revenue

Apple Revenue

Google Revenue

Тэдний бүтээгдэхүүнүүд нь үйлдлийн систем, гар утас болон зар сурталчилгаа болохыг харж болно. Гаднаас нь харахад хоорондоо тун өөр харагдаж байгаа боловч эдний жинхэнэ үйдвэрлэн гаргаж буй бүтээгдэхүүн нь нэгэн адил "Information Platform" юм. Эхлээд Гүүглийн талаар судалж үзье.
Google Platform
Өнгөрсөн 10 гаран жилийн туршид хайлтын систем гэсэн баган доор нуугдаж асар их хэмжээний хөрөнгийг яг үнэндээ мэдээллийн технологийг шинээр тодохойлоход зарцуулсан гэж хэлж болох юм. Гүүгль нь өнөөдрийг хүртэл бидний сургуульд үзэж ирсэн бүхий л зүйлийг өөрсөддөө зориулан шинээр тодорхойлж ирсэн. Үүнд файл системээс, үйлдлийн систем, дистрибютэд систэм, мэдээллийн систем(database) тэр байтугай компайлэрт хүртэл өөрсдийн хийсэн бүтээгдэхүүнийг хэрэглэнэ. Гүүглийн data center-үүдийг тооцоолон бодогч араатан-тай зүйрлэсэн байдаг. Гэтэл энэ хэмжээний байгууламж дэлхий даяар гучаас дөч орчим байгааг тооцвол тооцоолон бодогч араатантай зүйрлэхээс аргагүй биз. Гүүглийн харж буй мэдээллийн технологийн ирээдүй нь "data center"-үүд болон "light fast devices" гэж хэлж болно. Chrome OS, Android зэргийг харахад энэ санаа нь тун тодорхой болж эхэлнэ.
Apple Platform
Apple гэж компаныг бид түүний ipod, iphone гэсэн хит бүтээгдэнхүүнүүдээр нь мэднэ. Гол ашигаа ч энэ л бүтээгдэхүүнүүдээс олж байдаг. Түүнтэй адил mp3 болон гар утас үйлдвэрлэгч компануудыг нэрлэвэл Sony, Nokia, Samsung, LG, HTC гээд маш олон гэтэл яагаад Apple нийт гар утасны 8% хүрэхгүй хувийг зарж борлуулаад зах зээл дахь нийт ашгийн 30% дээш хувийг авч одов? Ганцхан төлийн бүтээгдэхүүнээр яаж ингэж их ашиг олов? Гэсэн асуултууд ар араасаа урган гарч ирнэ. Тэгвэл apple-ыг эдгээр бусад гар утасны компаниудтай адил device үйлдвэрлэгч компани гэж хэлэхэд хэцүү. Apple бол information platform үйлдвэрлэгч компани юм. Ipod-оос илүү үзүүлэлтэй илүү үзэмжтэй mp3 хаа сайгүй л байдаг гэтэл яагаад ipod гэж. Энэ бүтээгдэхүүн нь зөвхөн device биш мэдээллэл дамжуулагч түнелийн үүргийг гүйцэтгэнэ. Хэрэглэгчид ipod-ийг худалдан авснаар itunes-ийг хэрэглэх боломжтой болдог үүгээр дамжуулан хүссэн media-аа татан авах боломжтой болдогт гол нууц нь оршино. Apple itunes-ээс тийм ч их ашиг олоод байдаггүй энэ нь зөвхөн platform-ийн үүргийг гүйцэтгэж байдаг.
Тэгвэл iphone гэж юу вэ? iphone нь device-ийнхаа хувьд үзүүлэлт тун тааруухан samsung-аас гаргаж буй дурын смарт утаснаас үзүүлэлтээрэй хол хоцорно. Харин iphone нь мэдээллийн бизнэсийн салбарт асар том нээлтийг хийсэн нь appstore юм. Нэг ёсны гар утасны програмын дэлгүүр бөгөөд хэн дуртай нь програм бичээд энэ дэлгүүрт тавьж зарж болно. Ашгийн 30%-ийг apple өгнө. Ингэснээр хэдэн зуун мянган софтвер үйлдвэрлэгчид iphone-д зориулж програм бичиж, бичсэн програм нь шууд хэрэглэгчдийн гар дээр очих боломжтой болно. Ингэснээр iphone бол зүгээр нэг device биш мэдээллийн платформ болж хувирна. Хуучнаар бол гар утасны сүлжээний компаниууд бүх эрхийг гартаа авч нийгмийн хөгжлийг боогдуулж байсан бол apple шинэ нийгмийг босгож чадсан байна. Түүний ачаар олон төрлийн ижил төстэй маркетууд бий болоод байна.

Mobile application markets

Apple-ийн харж буй ирээдүй нь "мэдээлийн түгээгчид", "тэдгээр зориулсан тусгай түнел" гэж хэлж болох юм. Энэ санааг нь ipad-аас ч тун тодорхой харж болно.
Microsoft Platform
Энэ компаныг бид хамгийн сайн мэднэ. Хэдийгээр хувь хүн тэдний бүтээгдэхүүнийг мөнгө төлөн авах нь ховорч бидний худалдан авч байгаа компьютер гар утас бүхий л зүйлд Microsoft-д төлж буй лицензийн үнэ шингэсэн байдаг. Бид өөсдөө ч мэдэхгүй маш их хэмжээний мөнгийг тэдэнд төлсөөр байгаа. Microsoft-ийн тухайд өнөөг хүртлэх мэдээллийн технологийн платформыг дангаараа тодохойлж ирсэн болов ч өнөөдөр маш хүчтэй өрсөлдөгчидтэй болоод байна. Тэгвэл microsoft ирээдүйг хэрхэн харж байна вэ? Тэдний харж байгаа ирээдүй нь: бидний амьдран буй ойр орчинд өндөр хүчин чадал бүхий тооцоолон болох машинууд бий болж түүн дээр асар хүчтэй үйлдлийн системүүд ажиллаж байгаагаар харагддаг. Энэ санаа нь тэдний сүүлийн үеийн судалгаа болох xbox, microsoft surface болон microsоft wall гэсэн keyword-үүдээс харж болно.
Платформ ба хурдны зам
Платформ гэдгийг хурдны замтай адилтгаж болох юм. Эдгээр гурван компани нь бүгд хурдны зам тавих бөгөөд хэн сайн тавих вэ гэдгээр өрсөлдөх болно. Харин энэ хурдны замаар мөнгө олох арга нь өөр юм. Microsoft замын татвар авна. Apple-ийн тавьсан замаар зөвхөн тэдний машинууд явах боломжтой. Тэд харин өөрсдийн машинаа зарна. Google-ийн тавьсан замаар ямар ч машин үнэгүй давхих боломжтой боловч замын хажуугаар зарлалын самбарууд байрлууж мөнгө олно. Тэдний барьсан замууд ч хоорондоо ялгаатай. Microsoft-ийн тавьсан замаар маш үнэтэй хүчтэй машинууд явах боломжтой. Apple-ийн тавьсан зам нь зөвхөн хэдэн том хотуудын хооронд тавигдсан учраас дуртай газраа хүрэхэд төвөгтэй. Google-ийн тавьсан замаар хаа ч хүрч болох боловч бартаа ихтэй гэж хэлж болох юм.

Аавдаа

2010-04-21T16:24:00.002+08:00

Сайхан залуу аавынхаа тэргүүнд
Буурал орсныг анх үзээд
Саваагүй томоогүй хүүхэд насаа би
Тэр жилийнх нь шувуудтай хамт буцаасан
Санчганд нь нэмэгдэх мөнгөн сорны тоолонд
Жаргаана даа тэгвэл гэхэд
Санаснаар даанч болохгүй явнаа ааваа...
Бүүвэйт хонгор ижийгийн тухай дуу мэдээж олон
Бүдэгхэн гардаг зураг шиг, санаатай хийдэг алдаа шиг
Бүхий л орчлонд харин аавын ач гэж дуулдаггүй
Бүгдийнх нь аав ямар миний аав шиг биш дээ!
Амттан зөөлөн хоёроор бялууруулдаг муу ижий минь
Айлын тавагнаас надад чихэр хармаалж “шараа болгоно”
Аав минь тэгэхгүй ээ
Алаг чулуу хээрээс хормойлж хүүдээ зүслүүлнэ
Асын замд уулсын нэр тогтоолгож ухаан нэмнэ
Ээдрээт мянган харгуй төрсөн гэрийн гаднаас эхэлж
Эмээл дээрээ сомботой унаган хүлгийн нуруунд анх гарахад
Сансарт хүүхэд нь нисч байгаа юм шиг ээж нар
Цацлаа өргөж гүйлддэг
Саахалт ороод эргэх юм шиг санаж аав нар
Духыг нь л ганц үнэрлээд болдог
Адгаж ээж нар өдөржин радио шиг үглэнэ
Амьдралд зөвхөн үнэнийг л хэлэх гэж аав нар
“Сумын узель” шиг хааяа нэг дугарна
Айл гэртээ хангинаж ээж нар даралтаа ихэсгэдэг
Аав болгоны зан юм хойно
Монголыгоо бодохоор л зовж гүйцдэг
Бие өвдлөө гэж ээж нар
Хүүхдүүдээ аргагүй нэг айлгана
Битүүхэн дотроооо нурж аав нар
Чимээгүйхэн өтөлнө...
Үхэж болохгүй тушаал авсан цэрэг шиг тэд
Үрс нь хөлөө олтол цоо эрүүл болж “жүжиглэдэг”...
Гадаа навчис хаялж он жил биднийг
Унасан навчис шиг орхиж одно
Гайгүй дээ би аавыгаа жаргааж амжина гэж
Өөрийгөө хуурна
Ганцхан зүрхнийх нь цохилт намайг зэмлэн лугшиж
Газар дээр аав минь хүртэл
Мөнх бишийг сануулдаг аа...
Энгэрийг нь тэмтэрч хормойг нь зуурч боссон
Энэрэл ачлалын наран саран хоёр
Эндүүрээд надад эрж зарцлагдсан
Миний хоёр бурхан
Ижий минь сүүтэй цайндаа жаргал
Эцэг минь шүлгэн дуундаа жаргаж
Ижилхэн хоюулаа наддаа зовж суудаг аа.
Ц.Хулангийн энэ шүлэг аав ээж 2-ыг минь бодогдуулдгийн :-)

Шинэ жилийн үлгэр

2010-03-11T08:49:00.003+08:00

-Ээжээ аав яагаад ирэхгүй байгаа юм бэ?
Удахгүй шинэ жил боллоо ш дээ! Би модоо засаад хүлээгээд л байхад.. гэж хүү хошуугаа цорвойлгон байж асуулаа. Хүүгийн энэ асуултанд эхийн сэтгэл ахиад л өмрөх мэт болж, нүдэн дээр гарч ирсэн нулимсаа дотогшоо хүчлэн залгиад
-Mиний хүү багшийнхаа үгэнд сайн ороод, хоолоо идээд мундаг байх юм бол аав нь хурдан ирнэ шүү дээ гээд толгойг нь иллээ..
Хүү энэ жил аав минь заавал ирнээ гэж итгэж байлаа..Учир нь төрсөн өдрийн лаагаа үлээхдээ хүслээ шивнэж, өнгөрсөн шинэ жилийн баяраар өвлийн өвөөгөөс – Aaвыг минь хурдан ирүүлж өгөөч гэж гуйсан болохоор хүүгийн бяцхан зүрх хүчтэй цохилж маш ихээр итгэн хүлээж байлаа..
-Ээжээ аав яагаад утсаар ч ярьдаггүй юм бэ? Maнай ангийн Баяраагийн аав бас хол байдаг гэхдээ дандаа утсаар ярьдаг гэсэн шүү дээ гэхэд ээж нь
-Mиний хүүгийн аав бүүр хол утасны сүлжээ барьдаггүй газар байдаг юм байхгүй юу даа тэгээд ч хүүгээ том болж байгааг харах гэж яараад удахгүй ирэх болохоор миний хүү хүлээж байгаарай гэж аргаллаа. Maгадгүй хэзээ ч ирэхгүй бас хүүгийнхээ хэзээ ч харж байгаагүй аавынх нь тухай ярихад ээжийнх нь сэтгэл урагдах мэт болдог гэж бяцхан хүү яахан мэднэ...
Aнх хүүгийнхээ аавтай танилцаад анхны гэсэн нандин бүхнээ түүндээ л зориулж аз жаргалaaр дүүрэн баярлан хөөрч явахдаа хожмын нэгэн өдөр хүүгээ тэврээд үлднээ гэж хөөрхий гэнэн бүсгүй тэр үед яахан мэдэх билээ..
Хорвоо дэлхий зогсох мэт болоод уйлан үлдсэн түүнд
-Уучлаарай би эхнэр хүүхэдтэй хэрэв чамд хэлсэн бол чи мэдээж намайг тоохгүй байсан шүү дээ гэж жишим ч үгүй хэлээд зөрүү харсан түүндээ гомдoхын ихээр гомдож орь ганцаар уйлан үлдсэн тэр үдэш саяхан ч юм шиг тодхон санагдана..
Aйл гэрийн амьдралыг бусинуулж, алаг үрийг өнчрүүлж аавыг нь булаахгүй гэсэндээ өөртөө баймгүй их зориг тэвчээр гаргаж хөөрхий бүсгүй хүүхэдтэй болсон гэдгээ хэлж ч чадалгүй уйлан үлдэж билээ..
Хаврын тэр хуйсгануур өдөр орчлон хорвоо хөмрөх мэт болж, хүүхдээ авaхуулья гэж шийдээд уйлан явсанаа одоо бодохоос ч аймаар. Ийм хөөрхөн үр нь энэ хорвоод мэндэлж чадахгүй болох байсан гэж бодхоор хүүгээ улам их хайрладаг байлаа. Tүүний амьдралын гол утга учир гэрэл гэгээ нь амин үр нь болохоор аргагүй бизээ..
Tэр мөчөөс бүсгүй эр хүнд итгэхээ больж худалч хуурмаг эрчүүдээс өөрийгөө хүүгээ хамгаалах гэж их л хичээдэг байлаа. Taнилцаж дотносох хүсэлтэй эрчүүд олон тохиолдовч хайртай дуртай гэж сэтгэлээ илчлэх тэдэнд бүсгүй нүүр ер өгдөгггүй байлaa.
Үнэндээ дахиж хууртаж ахиад сэтгэлээ шархлуулахаас дэндүү их айж байсан болохоор тэр.
Шинэ жилийн баяр хаяанд ирж гудамж талбайн гэрэлт чимэглэлүүд гоёхон гялалзаж, дэлгүүр хоршоо хүний хөлд дарагдан хүн бүр цаанаа л нэг догдолж хүлээсэн байдалтай байх бөгөөд харин хүү юу юунаас илүү догдолж бас аавыгаа хүлээж байлаа. Хүсэл минь заавал биелнэ гэж хүү дотроо дахин дахин хэлж байв. Aaв ээж хоёрынхоо гараас хөтлөн яваа хүүхдүүдийг хараад аавыгаа ирэхээр бид гурав ч бас ингээд л явна даа гэж мөрөөдөн бас дотроо сэмхэн атаархана.
Хүү цэцэрлэгийнхээ шинэ жилийн баяраар ''Долоон oдой ба цасан гоо'' үлгэрт тоглож бэлгээ аваад их л урамтай гэгч нь ээжийнхээ гараас хөтлөн гэрийнхээ зүг яарч явлаа. Гэртээ байхгүй хойгуур аав нь ирчихвэл яана гэж санаа зовсон хэрэг л дээ.
Aмттан бүхэн өрсөн ширээнээ суугаад урьдын адил хоёулахнаа шинэ оноо угтах гэж буйдаа хүүгийн сэтгэл нэг л дундуур аав дахиад л ирэхгүй нь дээ гээд дэмий л цонхоор харна. Tелевизээр шинэ жилийн тухай зохиомжууд, дуу хөгжим эгшиглэж хүмүүс түрүүчээсээ салютаа буудуулж эхэллээ. Гуниглан байгаа бяцхан хүүгээ харж ээжийнх нь сэтгэл бас л уйтгартай болжээ. Дор дороо нэгийг бодон байх ээж хүү хоёрын бодлыг үргээн хонх дуугарлаа. Хүү итгэл тээсэн харцаар ээж рүүгээ асуусан байртай нэг хараад хаалга руу гүйчихлээ. Хэн байдаг билээ гэж гайхан үүдээ тайлаад бүр балмагдаж орхилоо. Mөнөөхөн цан хүүрэг савсуулсан хүн
–Aлив миний хүү аавдаа ир их удаан хүлээсэн үү? гээд өвдөг дээрээ бөхийн суугаад хүүг тэврэн аваад дээр гэгч өргөлөө. Аaваa хэмээн хүү баярлан хашгираад урьд нь хэзээ ч харж байгаагүй аавыгаа хүзүүдэн зүүгдлээ. Бүсгүй эхлээд гайхаж дараа нь залууг хөөн гаргая гэж бодсон ч хүүгийнхээ тэр их баяр хөөрийг унтрааж зүрхэлсэнгүй. Хүү аавынхаа өвөр дээр суугаад чөлөө завгүй шулганаж, зурсан зурагнуудаа үзүүлэн, хадгалсан чихрээ гарган өгч маш ихээр хөөрөн баярлаж байлаа. Харин түүнийг доромжилж байгаа, хүүг нь хуурч байгаа ажлынхаа газрын залууд уур нь хүрч алгадаад авмаар байсан ч хүүгээ бодоод яаж ч чадсангүй. Тэд хамтдаа шинэ оноо баяр хөөртэй угтаж, цонхоор шөнийн тэнгэрт түмэн өнгөөр гялалзах салют буудуулaхыг харан гайхаж хөгжилдөн байлаа. Хүүгийн хамгийн гоё шинэ жилийн баяр энэ болж удаан хүлээсэн аав нь ирсэн болохоор бүхнээс илүү хөөрөн баярлаж байгаа нь аргагүйээ. Oлон олон хүмүүс шинэ оноо угтан баярлаж байсан ч чухам бяцхан хүү бүр ч илүү аз жаргалтай байлаа. Яг л үлгэрийн гэмээр санагдах шинэ жилийн ид шид үргэлжлэх мэт хүү ядарсандаа болоод зүүдний ертөнцөөр умбан оджээ. Хүүгээ унтуулсны дараа бүсгүй сая л гэмт залуу руу ууртай нүдээ гялалзуулан юу юугүй хашгичин загнах гэтэл залуу чимээгүй байхыг гуйгаад
-Чишш хүү сэрчихнэ.Юуны өмнө найзыгаа уучлаарай. Би чамд чин сэтгэлээсээ хайртай гэдгээ ойлгуулах гэж зөндөө хэлсэн боловч чи даанч итгээгүй. Гэхдээ амьдралын утга учир минь чи болоод удаж байгаа. Ноднин жилийн шинэ жилээр би байгууллагын өвлийн өвгөн болсон доо? Tэгээд хүүд бэлэг өгөөд өвгөн аавдаа хүслээ хэлээрэй гэсэн чинь
-Aaвыг минь л хурдан ирүүлж өгөөч гэж надаас чин сэтгэлээсээ гуйсан юм л даа. Тэгээд л би их удаан бодож бодож өнөөдөр л зориг гарган ирлээ гэх нь тэр...Бүсгүй үнэндээ юу ч дуугарч чадсангүй..Гомдлын, цөхөрлийн, баярын нулимс хацрыг нь дагаад урсаад л байлаа. Шинэ жилийн шөнө намуухан гадаа ширхэг ширхэгээр цас зөөлхөн бударч байлаа..
Шинэ оны эхний нар урган мандахад хүү сэрлээ.Сайхан зүүд байх вий гэхдээ бушуухан ааваа ээжээ гэж дуудтал Ээж нь инээмсэглэн хүрч ирээд хүүгээ үнслээ.
Харин галын өрөөнөөс аав нь -Өө миний хүү сэрсэн үү? алий аавдаа гүйгээд ир аав нь үнсье гээд хүүг дуудлаа.
Шинэ оны шинэхэн өглөөний нaран нүд гялбуулж яг л бяцхан хүүгийн сэтгэл мэт цагаахан цасан дээгүүр аав ээж хоёрынхоо гараас хөтлөлцсөн хэн бүхнээс илүү аз жаргалтай хүү инээмсэглэн одлоо…

Сар шинэдээ сайхан шинэлээрэй

2010-02-11T10:51:00.003+08:00

Шижир хүйтэн өвлийг өнгөтэй давсаны баяр
Шинэхэн ногооны үнэртэй энх золгосны баяр
Сар шинэдээ сайхан шинэлээрэй.

Бас нэг дурсамж

2010-01-25T09:35:00.008+08:00

Өнөөдөр яагаад ч юм гэнэт тээр нэгэн хаврын явдал санаанд орж ирээд. Хааяа хааяа бага байхад болж өнгөрсөн явдлууд дурсамж болон санаанд орж ирээд байдгиймаа хэхэ. Би 8-р ангид сурч байсийм даг. 5 дахь өдөр хичээлээ тараад л сумын төвөөс 20 орчим км зайтай хөдөө байдаг өвөөгийнхрүүгээ унаанд дайгдах ч юмуу аавынхаа планет-5 ийг унаад л жийрийлгэдэг байлаа. Амралтын 2 өдөр өвөө ах хоёртоо тус дэм болж байгаад л бүтэн сайны шөнө гэртээ шуугиж ирээд л маргааш нь хичээлдээ явдаг байсын. Хөдөөний ажил дуусна гэж байхгүй өдөр бүр нэгэн хэвийн хийдэг ажлаа давтаад л хийгээд байна. Тэр жилийн хавар өвөө, ах 2 маань бүтэн нойртой хоноогүй юм даг. Юу гэвэл хоттой хонинд маань боохой(Чоныг хэлж байгаан. Манай нутгийнхан Чоно гэж нэрийг нь хэлэхээс цээрлэж Боохой, Хангайн амьтан гэх мэтээр ярьдаг) шөнө бүр орж ирээд бужигнуулж байгаад явдаг болсон байсын. Яагаад ийм явдал болоод байгаа шалтгааныг олох гэж баахан бодол болоод ололгүй олон хоносым даг. Тэгсэн харин нутгийн хэдэн залуус ойролцоох уулнаас чонын бэлтрэг сууличихаад буцах замдаа өвөөгийнхөөр буугаад мордсон байгаа юм. Чонын бэлтрэг суулисан бол харих замдаа заавал усаар гэтэлж гарах, үнсэн дээгүүр гарах зэрэгээр тойруу замаар явж замаа төөрүүлэх хэрэгтэй гэдгийг тэр хэдэн залуус мэддэггүй байснуу эсвэл албаар хорлох гэж шууд өвөөгийнд буусан байх. Чоно гэдэг амьтан аймар ухаантай шүү дэ бэлтрэгүүдээ алдсан чоно яасан ч зүгээр байхгүй тэр хэдэн хүний мөрөөр мөшгин ирж хариугаа авч байгаа нь тэр. Хаваржаанд хашсан хонинд шөнө дөлөөр ороод л хамгийн өнгөтэй өөдтэй эр хонинд хүрч аваад л явчихна. Тэгээд бүр шөнө бүр ирнэ. Ах хашаан дотроо дахаа өмсөөд, дарвинкаа бариад л сууна шүү дэ. Ахыг тэгэд сууж хонох шөнө орж ирэхгүй. Сууж байгаад ганц цаг нүдний хор гаргах хооронд нь орчихно. Үнэхээр сиймхийг андахгүй. Хашаан дотор хүн байгааг яаж ч мэддийн бүү мэд. Бас нэгэн сонин нь өвөөгийнх хоёрын хоёр хоточ нохойтой тэр 2 бол зэгсэн сайн ноход байсан. Нэг нь бүр анд авч явдаг анч нохой байсийн. Тэгтэл тэр 2 чинь тэр үеэр байгаа байхгүй нь мэдэгдэхгүй таг чиг болчихдог байсан. Өвөө заримдаа өөдгүй муу 2 хог чонотой нөхцөөд байгаан болуу гэж ирээд л уурлахчаа аяддаг байлаа. Ингээд олон шөнө нойргүй хонож, олон ч хонио алдсан да. Би дотроо тэр хэдэн залуучуудыг болгоод өгөх юм сан гээд л үзэн яддаг байлаа хэхэ. 2 сар орчмын дараанаас нэг юм ирэхээ больж билээ. Тэр хэдэн залуусын харгайгаар нэгэн хаврыг хэцүүхэн өнгөрөөж, овоо ч хохирол амсаж билээ :-)

Шинэ оны мэнд дэвшүүлье!

2009-12-30T09:27:00.004+08:00

Гэр бүл, найз нөхөд, хамт олон, өчүүхэн блогоор минь зочилж байгаа та бүхэнд, намайг таньдаг бүх хүмүүстээ "Шинэ оны мэнд дэвшүүлье!"
Он цагийн тооллоор учран золгож буй шинэ жилдээ
Од хийморь, орчлонгийн сайн сайхан бүхнээр дүүрэн байхыг билэгдэн
Ажлын амжилт, амьдралд тань аз жаргал сайн сайхан бүхнийг хүсье!

2009

2009-12-30T08:56:00.003+08:00

2009 он миний хувьд хийсэн бүтээсэн, сурч судалсан, амжилт бүтээлээр дүүрэн жил байлаа, эргээд харахад сэтгэл хангалуун байна :-) Сайн саар зүйлс холилдон миний амьдралын хэв маягийн өнгийг тодорхойлдог болохоор энэ жил олон өнгөнд хувирлаа, амталлаа сайхан байна хэхэ. Бүтэн жилд би юу бүтээж, юу сурч авав гээд тайлангаа нэг бүрчлэн жагсааж бичсэн чинь үгүй яахавээ зүгээр суулгаагүйн байна овоо хөөрхөн жагсаалт гаржийна. Нас залуу байна ажиллаад, сураад, ажиллаад байдаг хэрэгээ. Өөрийнхөө өмнө тавьсан зорилгодоо хүрэхэд энэ маш чухал гэж боджийно. Цаашид маш их зүйл хийж бүтээх урам зориг нэмэгдэж байна. За олон үгээр яахуу 2010 оныхоо төлөвлөгөөг бичиж дуусгая даа :-)

Нутгийн чулуу

2009-12-24T14:02:00.003+08:00

Бодохын төдийд л уярааж
Бороо болон орж сэтгэл дэвтээсэн эх орон минь
Будант саарал өдрүүдийн цаанаас
Сэмлэж гийсэн эх орон минь

Нутгийнхаа бор чулууг атгаж байгаад анирдахад
Нуурын эрэгт буух хунгийн дэвэлт сонсогддог
Нутгийнхаа бор чулууг атгаж байгаад дэлгэхэд
Нулимсаа арчиж үлдсэн ээжийн минь харц харагддаг.

Сургамжит өгүүллэг

2009-12-15T10:08:00.002+08:00

Мотоциклийн осол
Залуу хархүү хайртай бүсгүйгээ сундлан мотоцикльтэй давхиж байлаа. Тэд асар хурдтай давхиж байсан бөгөөд тэдний хооронд ийм яриа өрнөжээ.

Бүсгүй: Хурдаа багасгаач гуйж байна.
Залуу: Сайхан л байна шүү дээ! Харин ч зугаатай байгаа юм биш үү?
Бүсгүй: Гуйж байна, Хурдаа багасгаач дээ
Залуу: Тэгвэл чи надад хайртай гэдэгээ хэлээч дээ
Бүсгүй: Би чамд хайртай! Гэхдээ хурдаа жаахан багасга л даа!
Залуу: Одоо намайг чангаас чанга тэврээч
Бүсгүй: Хайрт залуугаа чангаас чанга тэврэв
Залуу: Малгайг минь аваад өмсчих дөө, миний толгойг бариад байна...

Маргааш нь сонинд ийм мэдээ нийтлэгджээ. " Мотоциклийн осол: тоормос нь эвдэрсэнээс болж мотоцикльтэй 2 хүн байшин мөргөжээ. Тэр хоёрын нэг нь газар дээрээ амь насаа алджээ".
Харин үнэн хэрэг дээрээ ийм байлаа: Замд явж байхдаа залуу хүү мотоциклийн тормос нь эвдэрснийг мэджээ. Гэсэн хэдий ч үүнийг бүсгүй дээ мэдэгдэхийг хүссэнгүй. Харин үүний оронд бүсгүйгээсээ өөрт нь хайртай эсэхийг асуугаад, хамгийн сүүлийн удаа чангаас чанга тэврүүлээд, дараа нь өөрийн өмсөж байсан хамгаалалтын малгайг хайрт бүсгүй дээ өмсгөөд өөрөө амиа алджээ.

Анхны хайр

2009-12-11T12:10:00.002+08:00

Дөрвөн жил их сургуулийн замд
Тохиролцсон юм шиг урд хойноо сүлжилдсэн
Дөлгөөн харцандаа бодол хөвөрдсөн үеийн залуу чамтай
Дотно танилцаж үерхэхийг удтал би хүлээсэн
Нуугаад яахав чи надад таалагддаг байсан
Нэрийг чинь харин бусдаас сураглаж яваагүй
Ирэх замыг чинь тосон нууцхан харуулддаг байсан
Орох хичээлийн чинь хуваарийг зөнгөөрөө мэддэг байсан
Эхний голдуу хичээлийг хааяа тасалдаг ч
Эргэцүүлж миний бодоход чи сайн оюутан
Дараа нь чи хичээлээ нөхөхдөө л ядардаг л биз
Дасал болсон дүрийг чинь харахгүй байх надад түүнээс хэцүү
Дандаа сугавчилдаг нимгэн бор хавтас
Даарах хүйтэнгүүд ч яарч явдаг түргэн алхаа
Зөрөн өнгөрөх охидыг ажигладаггүй хатуухан төрх
Зүүд эзэгнэн нойргүй хонуулсан миний анхны хайр
Сэлүүхэн орой хүргүүлэх хүнгүй ганцаарддаг байсан ч
Сэтгэлдээ чамайг дурсаж ханьтай явсан
Сүүлчийн хонх оюутны самбарт жингэнэхэд
Сүүлийн удаа би чиний өмнүүр өнгөрсөн
Тийм ээ, чи миний таньдаг хүн
Тэгэхдээ сайн таньдаг хүн
Тэгэвч чи надтай мэндэлдэггүй
Тийм дээ танихгүй юм чинь арга байж уу.
Тааралдахаар нь оруулчлаа :-)

"12 дугаар сарын 9-Авлигын эсрэг олон улсын өдөр"

2009-12-04T16:49:00.002+08:00

Авлигын эсрэг олон улсын өдөр 12 дугаар сарын 9-нд тохионо. Одоогоос зургаан жилийн өмнө НҮБ-ын Ерөнхий Ассамблей жил бүрийн 12 дугаар сарын 9-ний өдрийг Авлигын эсрэг олон улсын өдөр хэмээн зарлан тунхагласан билээ. Авлигын эсрэг НҮБ-ын далбаан дор нэгдсэн улс орнууд энэ өдрийг угтан олон нийтийн дуу хоолойг сонсох, Авлигын эсрэг конвенцид тусгасан үүргүүдийг нийгэмд таниулах учиртай ажээ.
Авлигын шалтгааныг арилгах, үр нөлөөг бууруулах цогц арга хэмжээг тусгасан НҮБ-ын Конвенцийг дэлхий даяар авлигатай тэмцэх гол хэрэгсэл хэмээн үздэг юм. Монгол Улс 2005 оны 10 дугаар сарын 27-ны өдөр НҮБ-ын Авлигын эсрэг Конвенцийг соёрхон баталснаар нэгдэн орсон. Ингэснээр манай улс авлигын эсрэг олон улсын үйл хэрэгт алхаа нийлүүлэх болжээ. Авлигын эсрэг хуулийн дагуу Авлигатай тэмцэх газар байгуулагдаж ажиллаж эхэлснээр Авлигын эсрэг олон улсын өдрийг Монгол Улсад албан ёсоор өргөн хүрээнд гурав дахь удаагаа тэмдэглэх гэж байна. Хийх ажил ч их байна да :-)

H1N1

2009-11-19T20:00:00.004+08:00

Манай оронд гахайн ханиад ч гэнүү H1N1 ч гэнүү нэгэн аюултай өвчин хот хөдөөгүй дэлгэрсийн байхоо. Сая л мэдлээ гэжийвал хэхэ. Амтай хэлтэй бүхэн энэ тухай ярьж бичиж байх шиг байна би ч гэсэн юунаас нь дутхав нэг юм бичий гээл суужийна. Нэг зүйл миний анхаарлыг татав саяхан. Онцгой байдал зарласан хугацаанд хотоос гарах орохыг хориглосон гэнээ. Тэгээд яахав дэ нөгөө хөдөө гадаанаас орж ирдэг мах ногоо зэрэг хүнсний бүтээгдэхүүн нь хаагдаж, үнэ ханш нь тэнгэрт хадсийн байх. Тэгтэл нөгөө хотод хэдэн зуугаараа байдаг хятад солонгос хоолны газрууд чинь нохойны махаар хоол хийж зарсан сураг байнаа. Зурагтын мэдээгээр хальт сонсоход үнэн бололтой. Зураг хөрөгтэй нь гаргаж байхын. Тэр хоол хийгээд байгаа нохой нь насаараа хотын гудамж метрлэж, хог хаягдлаар хооллож байгаа нь тодорхой. Хар үгээр ярьвал тэдгээр золбин нохойнуудыг ямар аргаар төхөөрөөд, ямар шат дамжлагаар тэр хоолны цэгт авчирч байгаа бол гэхээр дотор арзаймаар. Юүгээл нэг баян айлын тэжээсэн нохойгоор хийв гэж. Эсвэл нохой үржүүлгийн газар гэж байхгүй л байлтай. Тэгээд тэр хоолыг манай гайгүй орлоготой хүмүүс сайхнаар нь гайхан идэж л байдаг. Ингээд бодохоор бид харамсмаар ч юм шиг, эмгэнэлтэй ч юм шиг. Яахав тэр гадныхан нь нутагтаа тэр нохой шувуугаараа хоол хийдэг л юм байгаа биз тэрнийг нь манайхан дуурайн глобалчлагдаж байгаан байхоо. Гадны орны арай өөр зүйлийг нь дуурайн салхилавал бидний хэдхэн монголчуудад өлзийтэй л баймаар бодогдохийн хэхэ. Тэр хоол хийж байгаа газрын хятад солонгос эздүүд мөн сэргэлэн ийн, тэрнийг нь идэж ханиаднаас сэргийлж байгаа бид яасан ч ухаангүй юм, тэр газруудыг хянаж чадахгүй байгаа төрийн болон төрийн бус байгууллагууд яасан ч сохор ийн. За энэ нохойн махтай сайхан хоол ч яахав гэж бодий. Гэтэл нөгөө холбоотой яригддаг шувуу гээч нь бас л асуудалтай гэжугаа. Тахианы мах гээчийнхээ оронд нөгөө ганданд сүрэглэн нисдэг тагтааг үнэ төлбөргүй хэрэглэж байгаа сураг бас байхын. Тагтааг галуу, нугас, тахиа, цацагт хяруул болгон боловсруулж зарж байгаа гэсэн хэхэ. Би л лав тэднийг нь ялгаж мэдэх ч үгүй. Урд авчраад тавьбал сайхан тахиа байна гээл идэх байх. Гэнэт ийм хэрэггүй ч гэмээр юмуу бодол бодогдоод бичив.

Нэгэн Африк хүүхдийн зохиосон шүлэг

2009-11-19T13:57:00.002+08:00

Хөөрхөн шүлэг байнаа :-)
when I born I Black
when I grow I black
when I go in sun I black
And u white fella...
when u born u pink
when u grow up u white
when u go in sun u red
when u cold u blue
when u sick u green and u got the Fuckn cheek callin me coloured..

Рекламны хүч

2009-10-08T15:13:00.004+08:00

Хаврын нэгэн сайхан өдөр Бруклины гүүрэн дээр хараагүй гуйлгачин гуйлга гуйгаад сууж байна. Тэрээр энгэртээ "ТӨРӨЛХИЙН СОХОР" гэсэн пайз зүүжээ. Хүмүүс хараагүй гуйлгачны дэргэдүүр өнгөрсөөр байлаа. Үүнийг харсан реклам сурталчилгааны ажилтан пайзны ар талд нь нэг юм бичээд тэр талаар нь хүмүүст харуулж тавиад явжээ. Энэ л бүх юмны эхлэл болов.
Хараагүй гуйлгачны өмнүүр өнгөрсөн хүн бүр мөнгө тавьж байлаа. Учир нь зар сурталчилгааны ажилтны бичсэн ганц өгүүлбэрт утга учир нь байлаа. Юу гэж бичсэн бэ? гэвэл "НАВЧ ЦЭЦЭГ НАХИАЛСАН ХАВРЫН САЙХАН ӨДӨР... ГЭТЭЛ БИ ХАВРЫГ ХАРЖ ЧАДАХГҮЙ БАЙНА" гэсэн байв.

Реклам миний амьдралд

2009-10-06T16:16:00.003+08:00

Дээр нэг сайхан өдөр ахынд очив. Тэд яг оройн хоолоо идэцгээж байв. ТВ-ээр гарч буй олон ангит солонгос киног шимтэн үзэж байхын. Тэр кино одоохондоо тэдэнд амьдралаас нь ч илүү чухал бололтой догоо. Удалгүй реклам гарч ах дандар баатрын дүр эсгэж арай дэндүү их реклам гарч байнаа энэ мууг цонхоор гаргаж шидвэл таарна гэж зурагтруугаа ухасхийв. Яааг гоё хэсгийг нь тааруулж тасдаад муусайн новшнууд гээд л... Хүүе болиочээ наад зурагт чинь ямар буруутай биш дээ гэж Гэргийнхээ бачимдан үглэхэд за за тоглосон юм гэж итгэлгүйхэн дуугараад буцахад нүүрэнд нь бухимдал эргэлзээ цухалзаад өнгөрөв. Ах маань их түргэн зантай хүн. Удалгүй реклам бухимдал реклам дахиад реклам Хэзээ нэгэн цагт би ч гэсэн ингэж өөрийгөө зовоон зовоон тв-тэй нөхцөж байснаа дурсан санав хэхэ. Явж явж энэ хэрэгтэй хэрэггүй шоу, савангийн дууриуд, эндээс би юу олж авав... юу ч биш рекламан дундаас юм олж үзэх гэж мэдрэлээрээ наадаж байхаар боличих нь дээр юм гэж бодоод зүгээр л тогтсон цагт мэдээ үздэг болов.
Сүүлдээ ч тв бодогдохоо больж харахыг ч нэг их хүсдэггүй нэгэн болж хувирсан гэж байгаа. Магадгүй реклам л тв-ээс холдуулж өгсөн ачтан байх хэхэ.
Маргааш өглөө нь ажилдаа явж байлаа. Гэлдэрч явхад рекламны самбарууд хоёр талаар эгнэж байна. Бөөрөн дээрээ эрээн мяраан рекламтай автууснууд, машинууд, хашаа, хүмүүсийн хувцас, байшин барилга, шон хүртэл... тэр бүү хэл автуусан доторх суудлын ар тал, цонхны дээд тал бүр бариул хүртэл рекламтай гэж бодохоор бид автуусан дотор хүртэл рекламнаас барьж тогтож яваа байх нь. Бас сул зайг сайн ашиглажээ золигнууд бултах газаргүй болтол рекламдаж байх шив гэсэн бодол төрөв.
Машинд Фм-р бас л баахан реклам. Буугаад ийш тийшээ харсангүй газар ширтэж явж үзлээ. Марлборо, Супер контик, Чокопай, Сникерс, Айс марк, Кейнт гээд л эцэс төгсгөлгүй реклам байх шив. Монголчуудын маань буй болгосон өвөрмөц рекламны шийдэл юм байна. Яана даа Монгол. Гадны өндөр хөгжилтэй улсуудад реклам ямар байдаг билээ дээ. Гэтэл энд дөнгөж эхлэл.
Удахгүй хүмүүсийн нүүрийг рекламны түрээсэнд ашигладаг болно. Тэгээд нүүрэн дээрээ реклам шивүүлсэн хүмүүс холхино. Яг л хөл бөмбөгийн фанатууд шиг. За тэгээд модны навчийг хүртэл зүгээр орхихгүй цэцгийг угаас тийм рекламтай ургуулна гээд эртнээс захиалаад үрийг нь лабарторийн аргаар гаргаад авчина. Үүлийг бас л хэлбэр дүрсэнд оруулах технологи гарч ирээд тэнгэр лүү ширтэхдээ бид “Ideas for life Panasonic Holography tv” гээд л уншиж байх тэр цагийг үзхээсээ өмнө чадрах болүү яах бол гэж бодон ажилруугаа орлоо.
За тэгээд ажил дээрээ тав тухтай суугаад хэдэн товчоо нүдий гэхээр бас л суулгахгүй. Тийм юм хямд үнээр зарна, тэгүүл ингэнэ, цааш нь дамжуулна уу гэх мэтийн зүйлс цувж өгнө гэжугаа. Тэгээд бас дэлгэц амархын хооронд янз бүрийн харааны нүдний шилний рекламууд цувна.
За тэгээд арай гэж амралтаа аваад энэ бүхнээс холхон хөдөө очиж хэсэг амрая гэж хэлэлцээд гарч өглөө. Одоо бүүр дохион дээр зогсох хооронд машин болгоны салхиний шилэн дээр реклам нэвтрүүлдэг болсон байх юм. Үгүй мөн хурдан хөгжиж байнаа бид. Яг л энэ айхтар хурдацтай хөгжлөөс зугтах мэт хурдалсаар хотоос гарч салхи татуулан давхиж явна. Машины хянах самбарт байрлуулсан ЖПС дээр элдэв янзын рекламтай поп ап цонхнууд гарч ирээд дунд нь үлдсэн бяцхан хэсэг дээр л хаашаа явж байгаагаа харж байх юм гэнэ. Гар утсаа бүгд унтраагаад нэмэр алга өөрөө асаж ирээд л юу ч хамаагүй рекламдаад эхэллээ. Тэхлээр нь батарейг нь салгаж санаа амарч байхын. Гар утсаар спамууд тардаг болжээ. Бүр DVD тоглуулагчид хүртэл ийм вирус орж ирээд болхоо болисон цаг. Ашгүй нэг юм хүрэх газраа ирж рекламны хориотой бүс гэсэн пайзийг өнгөрч хэсэг яваад машинаасаа бууж сая санаа амарлаа.
Энд тэндгүй рекламнаас дайжсан хүмүүс жаргалтай нь аргагүй нуурын эрэг дээр налайцгааж байх харагдлаа. Хичнээн хориглоод нэмэргүй эндхийн шумуулнууд зүгээр байлгасангүй зарим нь үндсэн ажил хоолоо олж идэх гэж дайрч байхад зарим шумуулнууд хэсэг бүлгээрээ нэгдэн агаарт тогтож өөрчлөгдөн шумуулнаас хамгаалах тос санал болгож яг одоо авбал нэгийг үнэгүй гээд л өөрсдийнхөө эсрэг ухуулга хийж байгаа нь яаах аргагүй л рекламны хүч юм даа.
Нуурын эргээс завинд суун хөдөллөө. Усны долгион ямар нэг юм хэлээд байх шиг. Гэхдээ урьдийн сайхан усны долгион арай л биш. Нэг тийм угалзарч ирээд л дүрс үүсгээд, загаснууд нь хүртэл нуруун дээрээ ямар нэгэн рекламны шивээстэй. Жижиг загаснууд нь шумуулын адил бөөнөөрөө салж нийлэн дүрс үүсгэх нь аанай л надаар хийсэн зуушыг та манай ресторанаас амтлаад үзээрэй гээд байх юм, яг л немогийн эрэлд гээд хүүхэлдэйн кинон дээр гардаг шиг.
Энэ үед тэнгэр бүрхэж хөөрхий рекламны үүлнүүдийг борооны хар бараан үүл даран хөөж ашгүй ухааны юм бодов. Удалгүй бороо аажуухан шивэрэн орж аажмаар ширүүсэхэд нэг л хэмнэлтэй юм шиг оргиод болж өгсөнгүй. Тэнгэр сүртэй дуугарч цахилгаан цахиж хүчтэй гэрэл гялхийснээ тэнгэрт тэр чигтээ нэг том хөмөрсөн тв-ийн дэлгэц болж хувираад л та рекламнаас зугтаж байгаа бол амьдралаас зугтаж байгаа хэрэг хүн төрөлхтөнг рекламгүйгээр төсөөлөх аргагүй билээ гэж ирээд л реклам рекламаа рекламдаж эхлэх нь тэр.
Энэ бүхэн зүүд биш ердөө бидний ирээдүй л юм даа 20 жилийн өмнө гар утасны тухай ингэж зөгнөж байсан биз тэрэнтэй л адилхан зүйл юм байна хэхэ.

SIGNS

2009-10-02T15:22:00.004+08:00

2009 оны Олон улсын Каннын кино наадмын богино хэмжээний кино төрөлд Алтан арслан авсан кино гэжугаа. Заавал үзээрэй. Хөөрхөн богино хэмжээний кино байна лээ… Бас л найз маань үзээрэй гэж явуулсийн. Үзээд их таалагдав :-)

Авлига гэж юу вэ?

2009-09-30T09:17:00.007+08:00

Манайхаан энэ авлига гээч гарт баригдаж, нүдэнд үзэгдэхгүй байгаа зүйлийг хэр сайн мэдэх вэ? Бараг мэдэхгүй хүн байхгүй байхаа бүгд л өөр өөрийн ойлголттой байдаг байх. Бүр нэгдүгээр ангийн хүүхэд энэ сэдвээр зураг зурж уралдаанд оролцож байсан болохоор хүмүүсийн ойлголт бас сайн байгааг харуулж байгаан. Авлигын хор уршгийн түрүүчээс бид амсаад эхэлчихсэн байгааг хэн хүнгүй мэдэж байгаа байх. Авлига байгаагүйсэн бол гээд бодохоор манай улсад хичнээн сайхан бүтээн босголт хийгдэж, одоогийн хөгжлөөсөө нэг алхамаар ч болов түрүүлж явах байсан гэсэн бодол төрж явдийн. За за ингээд олон үгээр яахав хэтэрхий сунжирчих гээд байх шиг байна. Доорх хэдэн ойлголтыг мэдэхгүй нэг нь мэдээд аваасай гэсэндээ орууллаа.
“Эдэд шунах, ёсон бус аргаар юмыг олзолж авах” гэж Я.Цэвэл гуайн Монгол хэлний тайлбар тольд бичжээ. Харин Авлигын эсрэг хуульд “Авлига гэж албан тушаалын эрх мэдлээ хувийн ашиг хонжоо олоход урвуулан ашиглах, бусдад давуу байдал олгох, иргэн, хуулийн этгээдээс тэрхүү хууль бус давуу байдлыг олж авах үйлдэл, эс үйлдэхүйгээр илрэх аливаа эрх зүйн зөрчил” гэж заажээ.
Авлигын түгээмэл тархсан хэлбэрүүд:
* Хууль бусаар гадаадад мөнгө шилжүүлэх
* Хил давуулж хориотой наймаа хийх
* Төрийн өмчийг завших
* Хууль бусаар хөрөнгө эзэмших
* Хуурамч зүйл үйлдвэрлэх
* Дансны аргаар мөнгө идэх
* Өмч хөрөнгийг зүй бусаар зарцуулах
* Эх орноосоо урвах, төрд тэрслэх
* Эрх мэдээ урвуулан ашиглах
* Айлган сүрдүүлэх, тарчлаан зовоох
* Ул үндэсгүй өршөөл, уучлал үзүүлэх
* Мэхлэх, луйвардах, худал мэдүүлэх, хуурах, залилах
* Шүүхийн шийдвэрийг мушгин гуйвуулах
* Гэмт хэрэгтний эсрэг догшин авирлах
* Хуурамч нотолгоо гаргах
* Хууль бусаар баривчлах
* Хүчээр хэрэг хүлээлгэх
* Үүрэг хариуцлагаа үл гүйцэтгэх
* Ажил цалгардуулах
* Бусдыг хүчийг сорж мөлжих
* Бусдын хөрөнгийг сүрдүүлж авах
* Хээл хахууль, шан харамж авах
* Хууль бус ашиг хонжоо олох
* Хууль бус орлогоо хуваах
* Сонгуулийн булхай хийх, санал будилаантуулах
* Шударга бус замаар орлого олох
* Нууц мэдээллийг зүй бусаар ашиглах
* Бичиг баримтыг хуурамчаар үйлдэх
* Төрийн албан тушаал, өмч хөрөнгө зөвшөөрлийг дур мэдэн худалдах
* Дүрэм, журам, худалдан авсан зүйлсийн нэр төрөл, үнийн жагсаалт
* Гэрээ болон зээлийг ов мэх гарган будилаантуулах
* Татвараас зайлсхийх
* Нөлөөлөх оролдлого гаргах
* Тал засч зуучлах
* Ашиг сонирхлын зөрчилд автах
* Зүй зохисгүй бэлэг, мөнгөн төлбөр, үзвэр үйлчилгээ, дайллага цайллагад өртөх
* Зохион байгуулалттай гэмт хэрэгтэй холбоо тогтоох, хар захын үйл ажиллагаа эрхлэх
* Тал тохой татах, бусдыг хаацайлах
* Хууль бус хяналт шалгалт хийх
* Харилцаа холбоо, шууданг зүй бусаар ашиглах
* Албаны тамга тэмдэг, бичиг хэрэг, орон байр, давуу эрхийг урвуулан ашиглах гэж Жеральд Е-Кайдений “Албан ёсны авлигын ерөнхий онол” өгүүлэлд бичжээ.

Авлигын хэлбэрүүдийг зах зухаас нь тайлбарлавал:
* Хээл хахууль /Bribery/. “Албан хаагч, эсхүл бусад хүний албаны буюу хууль ёсны үүргийг биелүүлэхгүй болгоход нөлөөлөхийн тулд аливаа үнэт зүйлийг санал болгох, өгөх, авах, зуучлах”
* Шан харамж. Авлигын шинжтэй эрх зүйн зөрчлийн нийгмийн хор аюулын зэрэглэлээр харьцангуй бага хэлбэр. Албаны үүргээ зохих ёсоор биелүүлсний төлөө тухайн этгээдийг хувиараа урамшуулан шагнахыг шан харамжид хамааруулж ойлгоно. Өнгөц харахад үүнд буруу зүйл байхгүй мэт. Шан харамж өгч байгаа хүний хувьд баярласнаа илэрхийлэхээс өөр гэм буруутай санаа байдаггүй. Харин авч байгаа албан хаагчийн хувьд мэргэжлийн ёс зүйг ноцтой зөрчсөн үйлдэл болно.
* Бэлэг. Бэлэг өгсөн тохиолдол бүрт “Намайг ийм албан тушаалгүй бол энэ хүн тухайн бэлгийг өгөх байсан уу” гэсэн асуултыг тавьж олсон хариултаараа авлигын шинжтэй эсэхийн заагийг ялгаж байх шаардлагатай. Бэлэг авлигын шинжтэй эсэхийг чухамхүү энэ шинжээр л тодорхойлж болно.
* Ах дүүсэх, найзархах. Албан тушаалтан аливаа асуудлаар найз нөхдөдөө, эсхүл төрөл садан, ах дүү нартаа илүү ашигтай шийдвэр гаргах, тэдний ажил хэргийн мэдлэг, чадварыг үл харгалзан зөвхөн хувийн харьцааны шалгуурыг баримтлан албан тушаалд томилох зэртэг байдлуудаар авлигын энэ хэлбэр илэрнэ.
* Тал тохой татах. Энэ нь ихэвчлэн албан тушаалын томилгоотой холбоотой илэрдэг авлигын хэлбэр юм. Албан тушаалд танилаа, эсхүл танилынхаа санал болгосон хүнийг “дотно танилын шалгуур”-ыг ажил хэргийн шалгуураас илүүд үзэж томилох явдал авлигын энэ хэлбэрийн агуулгыг тодорхойлно.
* Зүй бусаар тал өгөх буюу хөнгөлөлт үзүүлэх. Төрийн байгууллага, албан тушаалтан зарим аж ахуйн нэгжид ялгаварлан тал өгч хэт ойр харилцаа үүсгэн түүнд тусгайлсан дэмжлэг үзүүлэх явдлаар авлигын энэ хэлбэр илэрнэ.
Авлигыг зөвхөн та л зогсоож чадна. Танаас эх орны минь хувь заяа, үр хүүхдүүдийн маань ирээдүй шалтгаална гэжугаан :-)

http://www.iaac.mn

Happy birthday Nyamaa

2009-09-11T09:18:00.003+08:00

Май их сургуулийн сайн найз нарын маань нэг Нямаа гэж нэг сайхан залуу бий. Блог дээрээ нилээн дээр хэдэн найз нарынхаа тухай бичиж байсан да тэдний маань нэг. Японд програм хөгжүүлэгч хийж байгаа л да. Мундаг залуу. Өнөөдөр төрсөн өдөр нь тэгээд л муу найздаа төрсөн өдрийн мэнд хүргэдиймуу гээл суужийна. Ямартаа ч гэсэн найздаа төрсөн өдрийн мэнд хүргэж аз жаргал, инээд баясал, эрүүл энх, энэ хорвоогийн хамгийн сайн сайхныг хүсье. Найзынхаа хөдөлмөрч, юунаас ч шантардаггүй бас шудрага зангаар бахархдаг шүү гэж хэлий. Түүний хувьд магнай дээрээ нар мандуулаад 26 дахь жилийг өнгөрүүлж байна. Энэ хугацаанд хайрлаж ч үзлээ хайрлуулж ч үзлээ... Гуниг гутрал, баяр баясал, инээх уйлах, гомдох тунирхах бүгд тун жор нь яг тааран одоогийн хувь хүнийг буй болгожээ. Цаашид ч үргэлжилэх нь... гээл явжийвал хэхэ. Хорвоод тээж төрүүлсэн ээжид чинь бас баяр хүргэе. Ухаантай сайн хүүгээрээ үргэлж бахархаж явдаг байх даа.
Санаа нийлэх нэгнээ олны дундаас олж
Сайн мууг нь таниад анд найз бололцож
Сартай нартай хорвоод бодлоо хуваалцан нөхөрлөн
Салахгүй шахам ханьсаад биесээ түшин явдаг
Анд найз гэдэг ховор олдох эрдэнэ.

Таалагдав :-)

2009-09-07T11:33:00.004+08:00

Яааая

2009-09-03T11:10:00.003+08:00

Яая мануус ямар их хоцрогджийнаа, ямар удаан сэтгэжийнаа. Энэ зуундаа байтугай энэ мянгандаа араас нь хөөгөөд гүүцкү байхоо энэ технологийн хөгжлийг хэхэ. http://www.yankodesign.com сайтаар ороод нэг үзээрэй. Random Designs гэж ороод дахин дахин үзээрэй :-)

9 сарын 1-ний дурсамж

2009-09-01T09:07:00.003+08:00

Би 9 сарын нэгэнд Номхон морио унаад, Номтой цүнхээ үүрээд, Ээждээ үнсүүлээд, Аавыгаа дагаад, Эрдэм сурахаар явж байлаа. Манайх намайг 8 настай сургуульд ордог жил сумынхаа төвөөс холоо хөдөө байсан болохоор аавтайгаа мориор сургуульдаа ирж байсан юм. Ээж маань дэвтэр, үзэг, харандааг маань бэлдэж өгч бас завсарлагаанаар идээрэй гэж ааруул боорцог цүнхэнд маань хийж өгч байсан санагдана. Аав бид 2-ийг мордоход ээж минь хацар дээр үнсэж ээжийн хүү ном сайн сураарай гэж захиж байсан юм. Урд орой нь аав ээж 2 хүүгээ эрэгтэй багшийн ангид өгий арай буурь суурьтай юм гэж ярилцаж байсныг тод санаж байна. Ингээд л хүүхэд шуугисан их өргөөнд орж, суралцаж эхэлсэн дэ. Хичээлдээ давгүй болохоор түрүүлж хийчихээд үймүүлэх ажил хийдэг байлаа хэхэ. Аав ээж 2 маань хоёулаа багш болохоор миний үймүүлснийг дороо л мэдчихдэг байлаа. Тэр 2-ийнхоо чихийг олон ч удаа халууцуулж байсан даа.
Ангидаа ороод багштайгаа танилцсаны дараагаар анхныхаа үсгийг үзлээ. Тэр үеийн уйгаржин монгол бичиг үзнэ гэсэн соёлын довтолгоонд өртөж босоо "А" үсгээ үзэж эхэлсийм. Инэгээд овоо бичдэг болжийтол 4-р ангид орсны намар крилл гээч бас нэгэн шинэ бичгийг зааж эхэлхэд нь сурах гэж махаа зулгааж билээ.
Бага байхад за тэгээд оюутан байхад ч гэсэн 9 сарын 1 гэдэг өдөр нэг тийм сайхан гэгээлэг өдөр байдаг байж билээ :-)

Үерхэлийн дурсамж

2009-08-31T12:12:00.004+08:00

Саяхан гадуур ажилтай замын түгжрээнд гэлдэрч явтал гар өргөн зогсох нэг бүсгүйг зам дагуу бууна гэхээр нь суулгаж амжив. Хэсэг явсны эцэст ард суусан бүсгүй миний нэрийг хэлж өөрийгөө таних эсэхийг асууж байна. Хэсэг будилсны эцэст би түүнийг танив.
Энэ хүнийг би аль 10 жилд байхын танина. Бүр түүнтэй жил гаран үерхэж байсын. 8-р ангид ордог намар манай сумын сургуульд үе тэнгийн нилээн хэдэн сурагчид энэ тэндээс шилжиж ирлээ. Шинэ сурагчид шилжиж ирэхээр харах гээд л хөвгүүд завсарлагаанаар гүйлддэг байлаа. Би ч юунаас нь дутахав ангийнхнаа дагаад салхилчихдаг байсан болохоор хотоос ирсэн доод ангийн охиныг харахаар гүйлдэв. Тэр охиныг харсан манай ангийнхан хөөх гээд л дуу алдаад л хөөрхөн охин байна энэ тэр гээд л сүйд болжийлаа. Надад ч бас лаг харагдаж байсан шиг санагдана хэхэ. Ингээд л жаахан зав чөлөө гарахаар тэр охины тухай бодол орж ирээд болохоо байж билээ. 8-р ангиа төгөсдөг хавар зориг гарган бичсэн захиагаа гарт нь атгуулж хариугаа авах гэж 7 хоног түүний гэрлүүгээ харих замд нь албаар тааралддаг байлаа. Ингээд л түүний зөвшөөрч байна гэдэг үгийг сонсоод зүрх амаар гарахаа дөхөж, хамаг бие минь салгалж байсан санагдана. Яаж яваад гэртээ хүрээд ирснээ сүүлд нь санахгүй байж билээ. Ингээд л бид 2-ийн үерхэл эхэлж олон сайхан дурсамжуудыг бие биедээ хадгалах болж билээ. Хичээлээ хамт хийж, хамт гадуур алхаж, уулзах боломжгүй үедээ захиа бичиж бүр англи хэлний Америк багшаараа захиагаа зөөлгөдөг байсан. Манай ангийн зарим охид хөвгүүд бид 2-т атаархдаг байлаа хэхэ. Одоо бодоход бие биедээ "БИ ЧАМД ХАЙРТАЙ" гэж хэлж байснаа санаж байна. Хүүхдийн гэнэн бодлоор тэр үед үнэхээр л хайртай болсон мэт бодогдож, хөөрч байсан байх. 9-р ангиа төгсөөд зуны амралтаараа бүүр хөдөө нэг сар гаруй яваад ирэхэд тэр буцаад хотруугаа шилжээд явчихсан байж билээ. Түүнд баяртай ч гэж хэлж чадаагүй юм. Тэр үед одоогийнх шиг утас шөрмөс байгаагүй болохоор надтай холбоо барьж чадаагүй гэсэн. Түүнээс хойш ганц ч удаа холбоо барьж, уулзаагүй юм. 10-р ангидаа бөөн уйтгар гуниг орж хичээлээс өөрийг хийхгүй гэж өөрийгөө шийтгэж суралцсаар их сургуульд орж билээ.
Гэтэл олон жил уулзаагүй тэр хүнтэй ингэж гэнэт таарч, тэр намайг мартаагүй таньж байгаад нь баярласан шүү. Хүмүүнлэгийн ухааны их сургуулийн англи хэлний ангийг онц дүнтэй дүүргэж одоо нэгэн хувийн компанид сайн ажиллаж байгаа гэсэн. Бид хоёр хэн хэн нь тэр үеийнхээ дурсамжуудыг мартаагүй байсан.
Ингэж гэв гэнэт анхныхаа үерхэлийг дурсаж амжив :-)

Ай хөөрхий

2009-08-28T17:34:00.003+08:00

Шатахуун түгээгүүрийн газрууд жолоо баригч хэн бүхний өргөн хэрэглээ болсон АИ 92 бензиний үнийг 1 литр нь 1300 төгрөг болсныг илтгэж пайзаа шинэчилчихэж. Хавраас хойш харьцангуй тогтворжиж бүр 3 оронтой тоо руу орсон шатахууны үнэ ийнхүү өсснийг холбогдох байгуулага дэлхийн зах зээлийн үнэ ханштай холбон тайлбарлаж байгаан. Түүнээс гадна өнгөрсөн 7 сард хойд хөршөөс оруулж ирсэн шатахууны нөөц бага байснаас шалтгааллаа, бас импортлогч компаниуд алдагдалд орж эхэлсэн гэж.
Би бол энэ тайлбартай санал нийлкү байгаан. Ер нь хараад байхад энэ бензин гээч бодисийг Монголд импортлож байгаа хэдэн компанийн захирлууд нь тэр 76 дотор байгаа шүү дээ. Тэдний карманд орох мөнгө нь жил бүрийн 8-9 сар болохоор бага санагддиймуу эсүүл шунал нь илүү хөдөлдиймуу бүү мэд. Одоо дахиад нэмэх юм гэнээ. Одоо яана даа. Жил бүр үүнийг тайлбарлах тайлбар яг адилхан байгаан. Шатахууны үнийг дагаад нөгөө гайхал юмных нь үнэ өсчихнө. Ингээд цааш бодоод байхаар хэцүү юмаа. Толгойд олон бодол орж ирж стресс гээч нь үүсэх гээд байна. Тэрэнд нөлөөлж чадах биш байдлыг хараад л суужийхаас.

Амралт 21

2009-08-25T09:07:00.000+08:00

Морин хуурын тансаг аялгуу сонорыг минь мялаан дуурсан ахуйд, алс тэртээх төрсөн нутгийн минь цэнхэр бараа нүдэнд үзэгдэх шиг. Эх захгүй үргэлжлэх нүд алдам тал, ээрэм говийн амин сүнс алтан элс, хөхрөн дуниартах хөвч тайга, нэг ойртон нэг холдон үзэгдэх айлын бараа, анир чимээгүйг цочоон дуурсах ажнай xүлгийн туурайн төвөргөөн… Эл бодол сэтгэлийн минь эмзэг утcыг хөндөж, далдхан гунигийг минь хөглөнө хэмээн хэн нэгэн төрсөн нутгаа санан дурссан байдаг. Би гэдэг хүн ээлжийнхээ амралтын хэдхэн хоногийг аваад л шууд маргааш өглөө нь нутгийн зүг жолооо залсан бөлгөө хэхэ. Зарим нэгэнд нь юун ч яаруу юм гэж бодогдож байж магадгүй л дээ. Гэхдээ л яагаад ч юм өсөж төрсөн нутагруугаа явна гэхээр сэтгэлийн гүнээс ямар нэгэн зүйл хатгаад хөөргөөд байдгиймаа. Оюутан болж хотод орж ирсэн анхны жилүүдэд гэрээ, тоглож өссөн газруудаа их санадаг байж билээ. Заримдаа тэсэж сууж чадахааргүй тийм үеүүд байсан шүү хэхэ. Мөн л сүүлийн шалгалтаа өгч дүнгээ сонсож аваад л маргааш нь хэдэн хувцсаа цүнхэлж аваад нутгийн зүг нисч өгдөг байлаа. Гэтэл одоо болтол тэр зан минь хэвээр байх шиг. Ингэж бодохоор би төрж өссөн нутагтайгаа салшгүй холбоотой юм байна. Нилээн хэдэн жилийн өмнө өвөө маань жил бүр нутагруугаа явна гээд зүтгэдэг байж билээ. Би ч тэр үед юуугаа мэдхэв өвөөгөө дагаж далдаганах гээд л бөөн дур дагаад л явдаг байж. Өвөөгийнхөө төрж өссөн нутагт ирээд уул усаар нь хамт явдаг байсанч өвөөгөө юу бодож хэлж захиж байсныг нэг чихээрээ сонсоод нөгөө чихээрээ гаргачихсан байгаан. Одоо бодоход миний дээр бичээд байгаа газар ус хүний холбоог л надад нарийн тайлбарлаж өгсөн байх даа өвөө минь. Хүн чинь аливаа зүйлийг мэдэрч, хийж үзэж байж л сурдгийн байна.
Амралтийнхаа талаар бичий гэж бодож байсан чинь нэг мэдсэн өөр тийшээ хазайчихаж хэхэ. Ажил их байгаа болохоор товчхон бичий дээ амарсан тухайгаа. Тэгээд хөдөө очоод бага насаа жаал дурслаа. Хийж байсан зүйлсээсээ хийж үзлээ. Цагийг маш сайхан өнгөрөөсөөн. Ээжийнхээ гарын цай хоолыг идлээ. Аавтайгаа багахан ч гэсэн анд явлаа. Амралтанд хэд хонолоо, хөдөө мал дээр гарч бас хэдэн өдрийг өнгөрөөв. Хиймортой байсан шүү. Яагаад гэвэл нийт 3 чонотой дайралдсан. Чонотой ижил хиймортой л байгаан байна лээ хэхэ. Амралтын 21 хоног ингээд нэг мэдэхэд дуусч хотруугаа ирэх болоход явмааргүй дахиад хэд хономоор санагдаж байсан ч өөр аргагүй хойно хүрээд л ирлээ. Хангайн цэнгэг агаараар амьсгалж байгаад ирсэн уушги минь одоо хэцүүдэнэ дээ энд. Одоо ажиллах л үлдлээ. Сайхаан, бужигнасан ажил чамайгаа алгаа тосон угтъя, ана мана үзэлцье. Ялж гарна уу гэхээс ялагдаж буцахгүй ээ би гэж :-)

Бас дахин бороо мөндөр хэ хэ

2009-07-21T17:11:00.000+08:00

Хэ хэ өнөөдөр сая гаруй хүн амтай метрополис хэмээн өргөмжлөгдсөн Улаанбаатар хотод маань ширүүн бороо дахин орж, тэр нь үер болон хувирлаа. Чийчаан болон 2 хөлний зам бүгд л голын шуудуу болчихсон цонхоор харагджийна. Түрүүний орсон бороо олон хүний аминд хүрсэн мэдээ өнөөдөр замхарч амжаагүй, үерийн усанд хөвсөн айлуудын түрүүчид гэр орон дөнгөж тарааж эхэлж байхад түрүүчийнхаас ч илүү устай бороо орж байгаад санаа зовоод л суужийна. Учир нь өнөөдрийн энэ бороонд хэдэн айлын гэр орон урсаж хэр их хохирол учирч байгаа бол гэж бодохоор.... Метрополис хотод тулгамдаад байгаа асуудлуудын нэг нь үер усны асуудал. Түрүү жилүүдэд яахав дэ бороо бага ордог байсан болохоор нээх тоодоггүй байсан байх. Хотын төвийн замаар ингэж урсаж байгаа юм чинь нөгөө сайхан гэр хорооллоор маань гого болж байгаа байх да. Үгүй ядаж байхад замын 2 талаар ус зайлуулах хоолой бараг байхгүй ингээд л өөлөөд байвал энэ хотод дутуу онгорхой цоорхой зүйл тоо томшгүй байнаа. Нийслэл маань хэдийн сая гарсан иргэнтэй их хот болсон ч анхнаасаа нэг сая хүн,100000 мянган машинтай байхаар төлөвлөгдөөгүй нь үнэхээр харамсалтай. Тиймээс л бид өглөө бүр хөлдөж үхэх дөхөн хүлээн байж, салж унах гэж байгаа автобусандаа чихэж аваад, ууртай кондуктарт аашлуулан, хөлсөө үнэртүүлэн өөр хоорондоо зодолдох шахам явдаг. Энэ бүхэн юу ч биш бас нэг том гамшиг бол алтан цагийг минь даанч их хулгайлж байгаа замын түгжрэл. Их хотдоо эзний ёсоор амьдрахын тулд эдгээр асуудлуудыг юун түрүүнд шийдэх цаг болсон байхын. Гэвч яаж вэ????? Нэгэнт бий болсон хүмүүсийн бөөгнөрөл, хотын төвлөрөлийг бид одоо яаж ч чадахгүй. Ямар 500000 иргэнтэй байх ёстой гээд бие биенийгээ хажиглаад хялайгаад суултай биш. Дэлхийн ямар ч хотууд энэ асуудлыг тойрч биш дайрч л гарсан байгаан. Биднээс ялгаатай нь тэд нэлээд эрт ухаараад асуудлыг шийдчихсэн байх юм. Нийтийн тээврийн энэ олон асуудлыг нэг мөсөн шийдэхийн тулд бусад хотуудад жишиг болсон “Метро” хэмээх унаа бидэнд хэрэгтэй ч юм шиг. Нүхэн замын энэ тээврийн хэрэгсэл анх 1868 онд Лондон хотод бий болжээ. Тухайн үедээ Английн нийслэл яг л өнөөдрийн Улаанбаатар шиг давчуу гудамжинд хаа сайгүй морин тэрэг, дугуйтай хүмүүс бөглөрсөн хот байв. Шинэ тээврийн хэрэгсэл нь өнөөгийн хөгжингүй Лондон бий болох гол үндэс болсон аж.
Метро гэхээр л хүмүүс хот орон нүүлгээд газар шороо ухаад нэг их сүлжилдсэн зам тавиад, зогсоол тунелүүдийг барих нөр их ажил болно. Гэтэл тэр их мөнгийг хаанаас олох юм бол? гэж бодож болох юм. Гэхдээ бидэнд зайлшгүй хийх ёстой зүйл гэж байдаг. Ер нь тэгээд манай хотын буруу дэд бүтэц зарим нэг талаараа ашигтай байдал үүсгэдэг талаар “Метро” төслийг санаачлагчид аль хэдийн ярьж эхэлсэн. Улаанбаатар шиг урт нарийхан хотод нэг захаас нөгөө зах хүртэл ганц шулуун Метроны шугам байхад л өнөөдрийн бидний үй олон асуудлыг нэг дор шийдэж болох ажээ. “Таван шараас Амгалан хүртэлх замыг Метрожуулчих юм бол бид хотын аль ч захаас төв орохын тулд наймхан минутыг л зарцуулна”гэж төслийг санаачлагч Г.Ганхүү ярьж байсныг санаж байна. Харин өнөөгийн нийтийн тээврээр бид таван шараас амгалан хүртэлх замыг туулах гэвэл нэг цагаас лав илүү гарна гэдгийг хэн хүнгүй мэдэж байгаа байхаа. Тиймээс нийслэлд маань эхний ээлжинд таван шараас амгалан хүртэл 20км зам тавихад метрополис хотын иргэд бид хамгийн дээд зэргээр цагаа хэмнэж, тохилог орчинд хүртээмжтэй унаагаар боловсон үйлчлүүлэх боломжтой болж байна. Ямар ч замын түгжрэлгүй, ямар ч даргад зам тавьж өгөлгүй, ууртай кондукторын царай ширтэлгүй, биенийхээ хөл гар дээр гишгэж, хэрүүл уруул хийлгүйгээр өглөөг эхэлнэ гэдэг ямар их аз жаргал болохыг та бид хэнээр ч хэлүүлэлтгүй мэдэж байгаа биз дээ. За за ингээд энэ олон проблемуудыг бичээд байвал дуусахгүй байхоо дараа аажуу уужуу оролдий :-)

WAX - Fix My Makeup

2009-07-21T11:23:00.000+08:00

Нэг найз маань анх сонсоод үзээч гэж явуулсийн. Сонсож үзээд таалагдсан болохоор найзынхаа санал болгосноор оруулчлаа :-)

Миний багын дурсамж-Мөндөр

2009-07-17T15:21:00.000+08:00

Гадаа лаг бороо оржийно шүү. Бас мөндөр. Цонхоор харж байтал гэнэт жаахан байхад тохиолдсон нэг явдал санаанд ороод ирлээ. Намайг жаахан байхад яасан ч их бороо ордог байсийн одоо бодоод байхад. Гэрийн хажуугаарх газар бүр бамбалздаг болчихсон байдагсан. Зуны нэг өглөө өвөөтэйгөө өглөө эрт үхэр тэргээр түлээнд явлаа. Өглөө гэрээс гарахад ямар ч үүлгүй байсан тэнгэр бид 2-ийг модноос гарч ирэхэд хар хар үүлтэй болчихсон өмнөөс бороо цайран ирж байлаа. Замынхаа талд орж явтал том том мөндөр орж эхэлдэг байгаа. Өглөө нүцгэн шахуу гарсан болохоор тэр том мөндөрнүүдэд сайн цохиулж билээ. Гэртээ ирэхдээ улаан юм туурчихсан юм шиг эрээн биетэй ирж байгаан. Хамгийн аймар нь мөндөр чихрүү цохих xэхэ. Түүнээс хойш мөндөр орох вий гэхээс яс хавталздаг болсоон. Маргааш нь хажуу айлынхаа бацаануудад жаал шоолуулж билээ :-)

JLo-Brave

2009-07-06T09:02:00.001+08:00

Запас дугуй

2009-06-01T19:14:00.000+08:00

Практик дээр онолдолгүй авч үзэхэд эмэгтэйчүүд ялангуяа гэрлэх насны эмэгтэйчүүд “запас дугуй”-нуудын дунд эргэлзээтэй сонголт хийхэд хэцүү байдаг тухай уншсан юм. Учир утгагүй бүгдтэй нь унтаж, хэвтээд гүйгээд байдаггүй ч гэсэн ямар нэг битүү горьдлого, хардлага, шалгалтуудыг, аналитик дүгнэлтүүдийг үргэлж дотроо хийж явдаг юм гэнээ. Барин тавин бичсэнээс нь үзэхэд би ч бас тийм запас дугуйны нэг гэнэ. Хэн нэгэн танилцсан эмэгтэй чинь алга болчихоод гэнэт байж байгаад хэсэг хугацааны дараа гарч ирээд “хүүе энээ тэрээ” гээд л эхэлдэг чинь нөгөө нэг запас дугуй нь мөн чанараа харуулсан учраас “лам олдохгүй бол буцахдаа таныг зална” /нэг чуганц дайралдахаар нь тэгж хэлсэн гэж нүгэл буян гэж зохиол дээр гардаг шүү дээ/ гэдэг шиг хуучин байсан запас дугуй чамайг гаргаж ирж байгаа гэнэ дээ. Бодоод үзэхэд үнэн байж мэдэх л юм. Хамгийн аймаар нь бүх запас дугуйнууд нэгнээ огт мэддэгүй гэнэ. Тэгэхээр запас дугуйнууд бас найдварын бяцхан оч, битүү горьдлогын дунд өнхөрдөг гэсэн гаргалгаа нэмэгдэж байна. Зарим нь магадгүй нэг тамлан зовоогч эсвэл санаачлагүй амьдарлын идэвхгүй хэн нэгнийг сонгосон байгаа нь тааралдсан запас дугуйгаа хийчихээд шалгалгүй тэр чигт нь давхисантай холбоотой гэх бор шувуу ч нисгээд амжиж байх шиг. Товчхондоо хэлэхэд эр ч бай эм ч бай үргэлж сонголтын өмнө амьдардаг нь юутай ч үнэн юмдаг. Буцаж авдаггүй запас дугуй байхгүйн тулд хичээж л явна. Элэгдэл хорогдлын шимтгэлээ ч хамаагүй тооцуулаад нөөцөнд байх нь амттай ч юм шиг. Би ч бас запас дугуй явсан л байх кккккк.

Ялгаа нь юунд байна?

2009-05-25T21:47:00.000+08:00

ЭЛБЭГ ах гарчиж, хэн гарсан нь надад үнэн пад байхгүй, гэхдээ улс орныхоо төлөө жаахан ч гэсэн хичээх тийм хүн байгаасай гэж хүсэж байна. Би сонгууль өгөөгүй ээ, учир нь манай 2 ах хоёулаа адилхан. Хэн нь ч адилхан МЯА. Энэ удаагийн сонголтыг хүмүүс ардчиллыг нэг их дэмжсэндээ биш зүгээр л залхсандаа хийсэн сонголт байх. Энхбаяр ахаа баяртай, Элбэг ах сайн байна уу?
Биднийгээ бага хашгируулж, хошгоруулаарай.

Гатцан өвс чигсн идхийнсан

2009-05-19T18:03:00.000+08:00

Хаая хн хн хн. Сайхан амарчээнүү, бий чигсн сайхан амарчээн. Тэхдээ өлсжийн. Өлсөж үхэх нээ зус. Гатцан өвс чигсн идхийнсан. Түрүүн жоохон ус л уусан. Ус ч яхуу уугаалаагаа. Харин юу ч идүүлкүүмаа намайг. Сар болжээшд. Шүлс шиг юм идүүлчээ л аваачаа уячна. Хэдэн өдрийн өмнө намайг солиорцийм шиг гүйлгэсэн. Хурдан гүүхкүү бол бөгс рүү зодоод, бөөр мөөр лүү өшиглөөдаагаам чинь. Үхтрээ хөлөрч, нүд харанхуйлаад үххкжээсөө. Нүдээ аниа л гүрийгээд байсан. Тэгж тэгж ашгүү дуусаад, чадалтай төрснийх, хамгийн эхэнд нь гүүгээд ирцэн байлээ л дээ. Бахардаж үхэнгээ алдсан, дөрүүн мөч янгинаад, уушиг зүрх амаар гаран алдаа л. Заза ашгүү тамлалт дууслаа гээ л, сайхан шүүслэг ногоон өвс, булгийн хүйтэн ус бодогдоо л, налайгаа л сайхан байжаах юм нүдэнд харагдаа л явцан. Ижийн минь сүү ч амтагдах шиг. Ёхх гээ л зогсох гэсэн чин юүү вэээ! Бөөөн тэнэг хүмүүс шаваад толгой түрүү нүд амгүй бариад, цохиод, алгадаад, зулгаагаад. Онжиго монжигоноос ч базжаах шиг. Тэсгэл алдаа л "та нар болиод өгөөч, би амармаарээн" гэж хашгирмаар байсан. Даанч дуу гараагүй. Гатцарсан хоолой хий л гяхтнажаагаам чинь. Нүд эрээлжилж унакаад байхад амьсгаа ч авах агаар байхгүй, таануус төсөөл л дөө. Тэр хүмүүс нь хэзээ ч дууску олон. Бүгдээрээ надад шаваадээсэн. Тийм муухай халуунд хүчилтөрөгчийн дутагдалд ороод, амьсгалын замын гуурснууд шороогоор бөглөрөөд, ингээд инфаркт болж үхдийм байж л гэж бодсон. Би ямар гэм хийсийм бэ хүмүүсээ? Ямар үйлийнх нь үр юм бэ энэ? Юүүгнүү тэгээд, "аа соёлонгийн хөлс хиамартай байдийн" чихшиг. Гү би үххкээдий шдээ энэ чинь!
Одоо би амарчаагаа чигсн ахиа л намайг тийм тамууд хүлээжаагаа.
Манай эзэн намайг хавар цагаан сараас эхэлж зовоогоо л 5 сарын сүүлч хүртэл л жоохон амсxийлгэдэг. Тэгээ л тэрнээс хойш энд тэнд авч яваа л шороонд хутгаад эхэлдийн. Удкуу наадам болно. Намайг бүр маангар хол давхиулийшд, ээ ям даа ям гэж! Давхихгуу бол зодно. Чулуу шиг хатуу сураар бөгс ураа л хаяжаагаам чинь. Гүрийгээд хэвтчиж болжийн л даа, даанч "өө энэ муу адсагаар хуушуур хийгээд идчий" гэншд. Тэгээ л айсандаа ийм амьдрал туулжийна даа.
Уйлах нээ, нүд бүрэлзээдийн. Гомджийн. Хурдан өвөл нь болоосой. Даардаг чигсн энүүний хажууд жаргал.
Ижийгээн дагаад эрхлээд гүүжээсэн гуруухан жилийн өмнөх цаг үе минь. Надтай ихэр төрсөн унага нутагтаан байгаа. Намайг холын хүнд зараад битоёрыг салгаал хаясан. Хэдий хол байгаа ч хуваагдсан эс шиг мэдэрдийн түүнийгээ. Уулзаад хуртай сайхан зуны өдөр өнжин цуг байж, нойтон сахлаг өвс идэж, толгойгоо хаялан давхихын сан.
Харин эзэн намайг зүгээр морь болгоцон бол эзэндээ үнэнч, эрэмгий сайн хүлэг болох бээсий. Эндээс зугатаагаад, хонины хашин морь болох хүсэлтэй би.
Нойрмог харагдсан чигсн яадий, ёооё өлсөөдийнаа, өлсөөдийшдээ.

Хаа нэг газраас хуулчлаа хэхэ :-)

Дурлал яагаад сохорсийн бол? kkkk

2009-04-20T14:18:00.000+08:00

Ойрд хараад байхнээ том жижиггүй нүл хаврын синдромтой хүмүүс. Их дурлах бас их дэмүү шдээ. Дурлал гэдэг чинь сохор байдийн, сохор юм бол яагаад сохорцийн, дурласан хүн яагаад солиотой аашлаад байдийн гэдгийг синдромтсон улс сайн мэдэж байх хэрэгтэй. Сонирхуулах үүднээс уншисан юмаа бичлээ.
Эрт дээр үед Солиот, гэнэн, хайр, худалч, шудрага, дурлал, атаач гэх мэт хүний хамаг л байдаг зан чанарууд хийх юмаа олж ядан нуугдаж тоглохоор болжээ. Тэгээд нуугдсан зангуудыг солиот олохоор болов. Солиот тоолж эхлэв. 1, 2, 3... Бүгд л өөр өөрийн аятайхан газраа нуугдав. Харин тоолж дуусах үед дурлал ганцаараа нуугдаж амжсангүй. Яаааг 100 гэх мөчид дурлал сарнайн талбайд ороод нуугдчив.
Нөгөө солиот чинь тоолж дуусаад хамгийн түрүүнд залхууг, дараа нь шударга, тэгээд хайр гэсээр бүгдийг нь оллоо. Харин дурлал л ганцаараа олддоггүй ээ. Олдку болохоор нь солиот уурлаж эхлэв. Гэтэл атаач зан олдку байгаа дурлалд атаархан "сарнай талбайд дурлал нуугдсан" гээд солиотод нууцаар хэлчихэв. Үхлтээ ууралсан солиот дурлалын байгаа газарлуу жад барин гүйснээ дурлалыг олоод, шидчив. Шидсэн жад нь очисноо дурлалын нүдрүү оночиж гэнэ. Дурлалын нүдийг сохолсноо мэдэнгүүтээ солиот үнэхээр харамсав. Гэтэл дурлал өөдөөс нь: "чиний миний нүдийг төлж өгч чадку л юм чинь насаараа миний нүдийг орлон хөтөч хий" гэжээ.
Ингээл дурласан хүн сохорсон юм шиг болж, солиотой зан гаргадаг болсон гэнэ лээ...
Аргагүй шдэ. Нэг солиотой юм дурлалын нүдийг сохолоод дараа нь өөрөө нүдийг нь хийгээд явж байгаам чинь :-)

Миний сууж байгаа сургалт

2009-04-16T14:33:00.000+08:00

Би гэдэг хүн Мэдээллийн Технологийн чиглэлээр Microsoft Certified Professional(MCP), Microsoft Certified System Administrator(MCSA), Microsoft Certified System Engineer(MCSE) сертификатуудын шалгалтанд бэлтгэх сургалтад хамрагдаж эхлээд сар гаруй болж байна. Түрүү жилийн 7-р сард Microsoft Certified Professional(MCP) сургалтад хамрагдаж Microsoft Windows XP үйлдлийн системийн(Implementing and Supporting Microsoft Windows XP Professional) нарийн ширийн зүйлсийг мэдэж авч байсан. Энэ удаагийн маань сууж байгаа сургалт болохоор Microsoft Certified System Administrator(MCSA) нь бөгөөд энд Windows Server 2003-ийг нэг бүрчлэн үзэж байна. Ерөнхий агуулга нь:
- Managing and Maintaining a Microsoft Windows Server 2003 Environment
- Implementing, Managing and Maintaining a Microsoft Windows Server 2003 Network Infrastructure: Network Services
- Implementing and Administering Security in a Microsoft Windows Server 2003 Network.
Эдгээр 3 бүлэг хичээлийг үзэж дуусаад нийт 3 шалгалт өгч, тэнцсэн тохиолдолд Microsoft системийн администратор гэсэн сертификат авдаг. Хичээлээ таслалгүй суугаад, үзсэн зүйлээ гэртээ чөлөөт цагаараа давтан хийж үзээд байхад гайгүй байхаа. Хичээл маань ажлын 4 өдөр орой 18:30-21:30 хүртэл үргэлжилдэг бөгөөд одоо дуусах дөхөж байгаа.
Энэхүү сургалтуудыг Empathy сургалтын төв явуулдаг бөгөөд Microsoft Gold Certified Partner буюу Микрософтийн Алт Итгэмжлэгдсэн Түнш байгууллага юм.
Эдгээр сургалтын талаар зарим нэг нь сонсож байсан байхаа. Маш чухал сургалт гэдгийг хэлэх гэсийн. Дэлгэрэнгүй мэдээлэл авахыг хүсвэл http://www.mcp.mn гэсэн хаягруу орж үзээрэй.

Солонгост ажилласан миний найз

2009-04-04T12:29:00.000+08:00

Би нилээн дээр хэдэн найзынхаа тухай бичиж байсан да. Нэг нь Солонгос улсад ажиллаж байгаа гээд л. Тэр найз маань 3 жил гэрээгээр ажиллаад өчигдөр Монголдоо ирсэн юм. Орой ажлаа тараад утсаар ярьж байгаад найзындаа хүрч очиж уулзлаа. Найз маань энд байхдаа нуруу туруу, мах шөлтэй сайхан л залуу байсан чинь шөвийтлөө турчихсан бас борлочихсон байхын. Бараг л танигдахааргүй болсон байна. Эзэнтэйгээ 2-уулаа ажилладаг хэвлэлийн үйлдвэрт ажилладаг болохоор ажил маш ихтэй, өглөө эрт ирээд л шөнө орой болтол ажиллаж, дунджаар 60000 ширхэг том баатам цаасан дээр хэвлэлт хийдэг гэсэн. Хэвлэх машин нь хэдийгээр автоматчилагдсан боловч цаас түүхий эдээ эмхэлж цэгцлэх гээд ажил нь үнэхээр их. Дээрээс нь хэвлэлийн будагны тоосонцор их байдаг болохоор ажиллах орчин нь тийм ч сайн биш. Тийм болохоор маш их ядарна. Орой гэртээ ирээд шууд л унтахын түүс болдог. Үдийнхээ цайнаар халуун ногоо голдуу будаа идэж, ус уугаад л ажилдаа ордог байсан гэсэн. Найзыгаа бүтэн 3 жил ингэж ажилласан гэж бодохоор дотор нэг зүйл зангирч байлаа. Дээрээс нь Эх орноо гэр бүлээ санана, хүн л юм чинь сэтгэл санаа нь таагүй байсан үеүд байсан. Энэ бүхнийг миний найз даван туулж ирснийг бодохоор миний энд хийж байгаа ажил юу ч биш санагдаж байна.
Намайг Улаанбаатар ямар байна гэж асуухад шороо бужигнаад, нэг л бүүдгэр байна гэж байсан. Байшин барилга нь гэж бас л хэцүү харагдаж байна да гэхдээ найз нь Монголдоо төрж өссөн болохоор сайхан байноо гэж ирээд л элдвийг хуучилсан. Ямартаа ч гэсэн найз маань ирсэнд туйлын их баяртай байна :-)

Буруу ярьж зөвөөр ойлгоноо гэж...

2009-03-18T14:13:00.000+08:00

- Төрийн гурван өндөрлөг эрээн майханд зэрэгцэж суугаад морь харав.
- Ерөнхийлөгчийн эхнэр 20 метр сур харвав.
- Аавын боовыг авч яваад хугалав.
- Ээжийн ууцыг чанав.
Нэг дүү маань ярьж өгөөд байхаар нь бичлээ. Анх сонсоод их инээсэн шүү.

Мөнхцэцэг -Ертөнцийн хайр

2009-03-11T17:56:00.000+08:00

Навч хөлөргөж, нарны хүү хайраа хэлдэг
Навч унаж, газрын охинд хайраа өгдөг
Эр өвс эхэлж ургадаг
Энүүхэн хавийн цэцгээ тоолосхийгээд ганхдаг
Хярсан салхи нүдээрээ инээж
Хялгасанд хүртэл хайраа хэлдэг

Хясаа шиг аашиндаа хөлбөрч орхиод
Хамтдаа л явах гэж хийсгэж оддог
Уулга алдуулж бороо асгаран
Ухаангүй саналаа гэж хурмаст шивнэдэг
Уйдна даа, чи надаас уйдна гэж
Улаан зээрд гол амиа тасартал хөөсөрдөг
Тэнгэр, газар хоёр биенээ цоо ширтэж
Тэсгэл алдахдаа манан унагаж уулздаг
Өдөржин нээсэн зовхио амраахын төдий харамлахдаа
Өөрөөсөө бусдад тэнгэр сүүдэр дагуулж харддаг
Дээшээ ургадаг биш, дотогшоо яргадаг бүхэн биенээ барааддаг
Дэндүү их хайрыг дааж ядахдаа дэлхий эргэдэг
Цэврүү исгэгдэх шиг л нулимс ивлээд явчихлаа
Цээжинд минь иссэн чамд хайртай болчихож , би

Уншиж үзээд таалагдахаар нь блог дээрээ тавьчихлаа.

Бүх эмэгтэйчүүддээ Мартын 8-ны мэнд хүргэе

2009-03-06T17:26:00.000+08:00

Өлгийн зөөлөн бүүвэй сэтгэлээс тань уянгалсан
Өргөлийн цагаан сүү гараас тань цацарсан
Өглөгийн дээд хайр зүрхнээс тань ундарсан
Өрх гэрийн жаргал сэтгэлээс тань гэрэлтсэн
Сайхан эх орны минь саран гоо бүсгүйчүүддээ
Олон улсын эмэгтэйчүүдийн баярын мэнд дэвшүүлж
Эрүүл энх, аз жаргалтай, инээд баясал дүүрэн явахыг ерөөе

Сар шинийн мэнд дэвшүүлье!

2009-02-20T17:54:00.000+08:00

Шижир хүйтэн өвлийг өнтэй давсаны баяр
Шинэхэн ногооны үнэртэй энх золгосны баяр
Сар шинэдээ сайхан шинэлээрэй.

AJAXMAA-гийн тухай

2009-02-18T14:28:00.000+08:00

Нэг нөхөр AJAXMAA(Өөрийгөө Хэнчбишийн Нэргүй гэсэн байгаан xexe) гэсэн нэрээр блог нээгээд түүн дээрээ Монголын зарим нэг томоохон компаниудын датабаазруу нэвтэрсэн тухайгаа бичжээ. Skytel, Mobicom, ШУТИС энэ тэр гээд л. Энэ нөхрийнхөөр бол Монголын ихэнх портал сайт, програм хангамжуудад алдаа буюу цоорхой байгаа гэнээ. Үүнийг би үнэний ортой байх гэж бодож байна. Монголд Мэдээллийн технологийн аюулгүй байдал гэдэг зүйл огт байхгүй шүү дээ. Үүнийг зохицуулах хууль, дүрэм журам гэж бас л байхгүй. Энэ маягаар бусдын зүйлрүү халдаад байвал хэцүү л юм байна да. Гэхдээ энэ хүний буруу гэж юу байхав, тухайн системийг боловсруулахдаа алдаа гаргасан инженерүүдийн л буруу гэж санагдахын. Үүнээс болж blogspot.com-ийг хаасан гэсэн мэйлүүд өнөөдөржингөө мэйл листээр ирлээ. За олон үгээр яахав хаяг нь: http://ajaxmaa.blogspot.com Орж үзээд нэгийг бодоорой :-)

Миний чөлөөт цагаа гэж

2009-02-17T11:10:00.000+08:00

Миний чөлөөт цаг гээд бичих гэсэн чинь нээх юм санаанд ордоггүй ээ. Ер нь би гэж хүн өөртөө гарсан жаахан цагаа юу хийж өнгөрөөдгийн бол? Жаахан бодоодхий...
Өглөө босч ажилдаа гарахын өмнө нэг их цаг зарцуулахгүйгээр телевизээр мэдээ хальт үзэж гадуур дотуур болж байгаа зүйлийн талаар жаахан мэдээлэл авахаас нэг өдөрийн явдал суудал эхэлнэ. Өглөөний мэдээ үзэх нь миний амьдралын нэгэн хэвшил байгаан. Үүнийгээ тийм ч буруу хэвшил гэж үзэхгүй байгаа л даа. Тэгэнгээ хувцас хунараа хальт мульт өмсөөд л ажлын зүг гарч өгнө дөө. Ийм болохоор ажлын өдрүүдээр өглөөний чөлөөт цагаа иймэрхүү маягаар өнгөрөөгөөд байх шиг байгаан.
За тэгээд ажил дээр ирсэн л бол чөлөөт цаг гэж ёстой байхгүй. Заримдаа цайны цагтаа амжиж үдийн цайгаа ууна, заримдаа амжихгүй. Орой ажлын цаг дууссан байсанч миний ажил дуусаагүй байх нь элбэг. Хэ хэ чөлөөт цагаа бичих гэсэн болохоос ажлаа бичих гээгүй болохоор үүнийг ингээд орхий.
Орой хариад тэгэс ингэс гэж байтал л амрах цаг болчихно. Хаяа интернэтээр орж жаал зугаа блогоор хэснэ гэж байгаа. Ер нь бол хүмүүсийн бичсэн гоё гоё бичлэгүүдийг унших дуртай.
Амралтын өдрүүдээр бол жаахан чөлөөт цаг гарна шүү. Хагас сайны өглөө бэлтгэлдээ явж нэг сайхан хөлсөө гаргана даа. Бие халаалтаас эхлээд бүх дасгалуудыг хийж өгнө. Бие хамгаалах дасгал голдуу хийгээд, 3 цаг үргэлжилдэг болохоор нилээн ядардаг. Хамгийн сүүлд сунгалтын дасгал хийгээд дуусдагийн. Бэлтгэлээ тараад гэртээ ирээд шүршүүрт орох ч мөн сайхан шүү хэхэ. Тэгээд гэр бүлээрээ сууж хоол цайгаа идэж уугаал ккккк. Уул нь хагас сайнд бассейнд явах эрхтэй ч бэлтгэлтэй болохоор амждаггүй юмоо. Тэгээд ч их ядрах байх гэж бодоод байгаан. Хааяа эхнэртэйгээ кино үзэж гадуур жаал явна. Найз нартайгаа хааяа уулзана. Ингээд л амралтын өдрүүдээрх чөлөөт цаг дуусна даа. Гэхдээ цаг зуурын ажлууд их гардаг болохоор нэг л мэдэхэд өдөр өнгөрсөн байдгийн.
Чөлөөт цагаа аль болохоор спортоор хичээллэхэд зарцуулахыг хичээдэг ч тэр бүр болж өгдөггүй юм. Гэхдээ яахвээ 7 хоногт 1 удаа хичээллээд гүрийгээд л байдгийн хэхэ. Манайхаан өөрийн сонирхдог чиглэлээр хичээллэж эрүүл мэнддээ анхаараарай. Эрүүл мэнд юунаас ч чухал шүү.

Бидний хэдэн залуус

2009-02-11T10:30:00.000+08:00

Сүүлийн үед ажил ихтэй гүйсээр байгаад блог нээснээ ч мартчихаж. Архаг блогчдын хажууд миний блог ч гэж инээдтэй зүйл харагдаж байгаа л да хэхэ. Аль болохоор ойр ойрхон бичихийг боддог ч цаг зав болж өгөхгүй юмаа. Бас блогоо хэрхэн сонирхолтой болгох, ямар чиглэлийн мэдээ мэдээлэл тавьж байх талаар бодохын.
Саяхан мессенжерээр "Би залуучуудад хэзээнээс л хэлдэг. Юун түрүүний асуудал бол өөрсдөө хөл дээрээ босч ирэх юм шүү гэж. Солих оймсгүй байж озон цоорчлоо, яанаа гээд хамаг урьдах ажлаа орхиод гүйгээд байх хэрэггүй. Оймсоо нөхчих, дараа нь санхүүгийн хувьд эцэг эхээсээ хамааралгүй болчих, дараа нь тэднийхээ ачийг нь хариулж тэжээх чадалтай бол. Ингээд системтэй явсаар байгаад нэг мэдэхэд чи Билл Гэйтс шиг баян болсон хойноо тэр озоноо янзал. Тийш нь мөнгө төгрөг өг" гэсэн бичлэг явж байсан. Энийг зарим нь уншсан байх л даа. Энэ бол тайлбарлалтгүй үнэн үг. Бидний хэдэн залуус яг ийм л байгаан. Монголд ажилгүй залуус их байгаад би харамсаад байдгийн. Бид нам, улс төр энэ тэр гэж гүйх ямар шаардлага байгаан. Тэрнийг нь хийдэг хүмүүс нь л хийдэг юм байгаан биз. Тэрний оронд их дээд сургууль төгссөн ч бай, төгсөөгүй ч бай өөрийнхөө хэр хэмжээнд таарсан ажил олоод ажилла л даа. Монголд ажиллах орон зай байгаа шүү дээ. Манай залуус голоод л байгаа болохоос. Ажилгүй байж байхаар олдсоныг нь хийгээд явж байхад ахиж дэвшинэ, туршлагатай болно, өөр илүү боломжийн ажил гарна шүү дээ. Шууд л өндөр цалинтай сайхан ажилд гайгүй албан тушаал дээр очино гэж байхгүй гэдгийг бүгд л мэдэж баймаар.
Ажилгүй залуус их байхын хэрээр нийгэмд гарах сөрөг үр дагаварууд ихсэнэ. Энэ ч аргагүй л дээ нэг л гуньж гутарсан хүмүүс Монголд амьдрахад хэцүү байна, ажил олдохгүй, цалин бага, гадаад гармаар байна гээд л баар кафе-гаар хэсээд байхын. Ингээд л архи, мансууруурах бодисыг хэрэглэж гарна. Тэгээд цаашаа юу болох нь ойлгомжтой болж байгаан.
За за олон үгээр яахав ойлгомжтой зүйл болохоор. Бидний хэдэн залуус ажлыг хүнд хэцүү гэж гололгүй хийж, түүнийхээ үр шимийг амсаж байгаасай л гэж хүсье дээ.

Д.Цоодол ： Харамчийнхны дууль

2009-01-14T15:36:00.000+08:00

Айхавтар, гар чангатай ах дүү хоёр байлаа
Адлаж, хүмүүс тэднийг Харамчийнхан гэдэг байлаа
Сансар эмгэдийн бэлийг хонь нь бүрхэж
Сарваа цуцахын хөндийгөөр адуу нь багтаж ядаж

Үе дамжсан баян харамчийнхны хот айл
Үүл мэт навсийцгээн аж төрдөг байлаа
Гэм нь тэднээс бүтэн дээлтэй нь ховор
Гэр нь бүрээс сайтай өвөлжөө гэвэл худлаа

Арван чимэгтэй эмээл, сайн морь эрчүүд нь эдлэхгүй
Амаа мэдэхгүй үрээтэй бөг бөг шогшицгооно
Хүүхнүүд нь дээлээ гурван наадмаар солихгүй
Хүүхдүүд нь цас ортол гутлын бараа харахгүй

Хониндоо барагтай бол хүрэхгүй, зээр гөрөөсхөн эргүүлж
Холоос гийчин ирвэл хоормог тарагхан дөхүүлцгээнэ
Ганц хайрцаг шүдэнз хажуу айл нь гуйхад
"Гал гаргадаггүй өдөр" өө гээд халгаахгүй буцаачихна

Хавийн улс амьтан хөх инээдээ барж
Харамч муугийн үлгэр, үгийн хачир болгоно
Тэр л янзаар он жилүүд өнгөрсөөр
Тэртээ жил гэнэтхэн дайн гарчээ

Халх гол уруу агт туух юм болж
Хагийн овоо гэснийгээ Бүрэнгийнхэн хөтөлж ирцгээв
Харамчийнхан л яадаг бол, гар тэнийхгүй дээ! гэж
Хар амлацгаасан улс гайхаж гүйцэв

Суналзсан уургаа барьсаар мань Харамчийнхан
Сумын төв дээр адуугаа багширтал хурааж ирлээ
Буруу зөвгүй номхон аль хурдан хурцыгаан
Бузар дайсныгаа намнах баатрын хүлэг бол гэж өгцгөөлөө

Агт хөдлөөд хэдхэн хонотол
Ах дүү хоёр харамч хоёулаа цэрэгт мордсон юм
Хошуу нутагтаа алдартай харамч эцэг нь
Хоёр хүүгээ амьтнаас түрүүн цэрэгт өгсөн юм

Цурамхийлгүй хүлээх ээж нь хоёр хүүгээ харамласангүй
Цурхиртал уйлах гэргий нь ханиа харамласангүй ээ
Цуутай харамчийнхан юугаа ч харамласангүй
Бүрээн дуунаар нөхдөө давших цагт
Бүгдийн түрүүнд хоёр харамч явсан гэдэг юм
"Сумаа харамлаж байж энэ хоёр сүйд болно доо" гэж
Суман, салааныхан нь дооглож үлдсэн гэдэг юм
Унахын учиргүй уул шиг хоёр сайхан хархүү
Ургахын улаан нарнаар хоёулаа унасан гэдэг юм
Хамгийн хүнд мөчид Эх орон танаасаа
Харамчийнхан амиа бас харамласангүй ээ.

Google search

2008-12-24T10:28:00.000+08:00

Google ашиглан нэтээс хайлт хийж байгаад энэ тухайгаа жаахан ч гэсэн бичихээр шийдлээ. Мэддэг нэгэнд нь хэрэггүй байх л даа. Гэхдээ мэддэггүй хүмүүст бол жаахан ч гэсэн тус болох болуу гэж найдан хэдэн товчоо нүдлээ.
Google-ээс хайлт хийхэд хамгийн амархан нь мэдээж хайх үгээ оруулаад л болоо. Энийг хүн болгон мэддэг учраас илүүц нуршаад яахав. Жишээлбэл та Harry Potter киног хайж байгаа бол пид пад бичлээ, enter дарлаа, маш олон үр дүн гарлаа. Бүгд төлбөртэй, эсвэл хаана юу байгаа нь мэдэгдэхгүй. Ийм учраас дараах түлхүүр тэмдэгтүүдийг ашиглавал илүү үр дүнд хүрэх болно.
"+" тэмдэг. Энэ нь заавал байх ёстой гэсэн утгыг агуулна. Жишээ нь "Harry Potter+3" гэж гуравдугаар ангийг хайна.
"-" тэмдэг. Дээрх нэмэх тэмдэгийн эсрэг утгатай. Энэ үг байх ёсгүй гэсэн утгыг агуулна.
"~" тэмдэг. Үүнийг ашиглан ижил утгатай үгнүүдээр хайна. "~dog" гэвэл нохой болон нохойны хамаатнууд гарч ирнэ. Англиар хайх үгнийхээ утгыг нь мэдэхгүй байгаа үед илүү тохиромжтой.
"OR" тэмдэг. Ихэнх тохиолдолд | гэж бичдэгийн. Эсвэл гэсэн утгатай. Лондон эсвэл Парис дахь амралт сонирхож байгаа бол "vacation London OR Paris" гэж хайх хэрэгтэй.
Тооны интервал оруулж болдог. Жишээ нь: "DVD player $50..S100" гэж хайвал танд 50-100 долларын үнэтэй DVD тоглуулагчийг олж үзүүлнэ.
Үүнээс гадна тусгай үгнүүдийг тайлбалая:
"site::" үг. Тухайн сайтын домайныг тодорхойлно. Жишээ нь та зөвхөн Монгол сайтаас хайхыг хүсвэл "site::mn" гэж эхлүүлэх хэрэгтэй. Энэ мэтчилэн олон янзаар ашиглаж болно.
"intitle" энэ бол маш чухал түлхүүр үг. Тухайн хуудасны нэршил буюу title-д байх үгээр хайдаг. Та уг түлхүүр үгийг ашигласнаар ямар нэгэн файлыг шууд татахаар олж авч чадна. Жишээлбэл ямар нэгэн дууг шууд татахаар хайя. Та "?intitle:index.of? mp3(хамтлаг болон дууны нэр)" гэж хайвал хүссэн дуугаа олох боломжтой. Жишээ нь хэрвээ би Rihanna-гийн Final goodbye дууг хайх хэрэг гарвал "?intitle:index.of? mp3 Rihanaa Final goodbye" гэж бичээд л хүссэн үедээ шууд татахаар олж чадна.
"inurl" URL буюу тухайн хуудас байрлаж буй интернэт хаягийг нь тодорхойлж өгдөг. Жишээ нь "inurl:iaac" гэвэл url-д нь iaac гэсэн үг орсон бүх сайтыг олно.
За ер нь ингээл болж байх шив дээ. Аар саар зүйл орхигдуулсан байж магадгүй. Ерөнхийдөө бол дээрх хэдийг зөв холиод л юмаа хайна даа. Доор хэдэн жишээ үзүүлэнгээ дэлгэрэнгүй тайлбарлахыг оролдоё.

-inurl:(htm|html|php|shtml|pdf)intitle:"index of" (Pukka|Axxo|Fico|Diamond|IMBT) dvdrip xvid
Дээрхийг хаягийн мөрөн дээр copy, paste хийвэл бүх шууд татах DVD-ний буюу сайн бичлэгтэй видеонуудыг олно. Үүний задалбал:
Эхлээд "-" тавьсан байна. Араас нь (htm|html|php|shtml|pdf) гэж орсон байна. Энэ юу гэсэн үг вэ гэхээр ихэнх тохиолдолд сайтын өргөтгөлүүдийг хооронд нь OR холбоосоор холбоод урд нь хасах тэмдэгээр үгүйсгэл хийж байгаам. Ингэснээр хайлтын үр дүнд вэб хуудас бус задгай фолдер буюу директор олдоно гэсэн үг. Аа харин араас нь intitle:"index of" гэж байна. Ямарваа нэгэн вэб хуудаснууд сервер дээрээ фолдерт байрладаг бөгөөд тухайн фолдерлуу хандахад доторх index эсвэл default хуудас нь дуудагддаг гэдгийг сайн мэдэх байх. Харин тухайн фолдерт index байхгүй бол browser өөрөө автоматаар index of хуудсыг үүсгээд араас нь фолдерийн нэрийг залгадаг. Бидний жишээнд фолдерийн нэрээр томоохон кино хостуудыг OR ашиглан залгасан байна. Тэгээд төгөсгөлд нь жирийн хайлтад хэрэглэдэг шигээр бичлэгийнхээ чанарыг заасан байна.

intitle:сайтын нэр index.of+"Indexed by Apache::Gallery"+файл
Дээрх жишээнд ямар нэгэн сайт дахь хамгаалагдсан зурагнуудыг авах код бичлээ. Indexed by Apache нь browser-оор бус серверээр үүсгэгдсэн title-ийг дүрсэлж байгаан.

-inurl:(htm|html|php)intitle:"index of"+(.mp3|.wma)"linkin park"
Дээрх жишээнд html, htm, php хуудсуудыг inurl ашиглан хасаад файлынхаа өргөтгөлөөр нь mp3 болон wma-г сонгож, түлхүүр үгэндээ linkin park гэж хайсан байна. Ингэснээр уг хайлтаас linkin park нэгдлийн бүх mp3 болон wma өргөтгөлтэй дуунууд шууд татахаар олдохоор байна. Цааш нь өөрийн болгон ашиглаж сурах хэрэгтэй л дээ. Жишээ нь (.mp3|.wma)-ийн оронд (.avi|.mpg|.divx) гэх мэт видео өргөтгөл өгөөд л клипүүдийг нь шууд татахаар олж болно.

Гол нь зөв түлхүүр өгч, зөв гоё сэтгэх хэрэгтэй.

Сургамжит үлгэр

2008-12-18T17:40:00.000+08:00

Энэ үлгэр бол багш, шавийн тухай үлгэр бөгөөд хүн насан туршийнхаа багшийг олж авах нь хэчнээн чухлыг сургасан юм.

Анх Мял богд гэгээнтэн маш муу хүн байж л дээ. Хүнийг хорлодог, муу сэтгэлтэй хүн байж. Тэгээд энэ сэтгэлээсээ салахын тулд, гэгээрэхийн тулд сайн багшийг олж шавилахаар явж. Тэгээд үнэхээр сайн багшийг ч олж гэнэ дээ. Гэвч харамсалтай нь нөгөө багш нь түүнийг шавиа болгохыг хүссэнгүй, татгалзаж гэнээ. Чи тийм муу хүн байсан тул миний шавь болох учиргүй гэж. Гэвч Мял богд тэр хүний шавь болох чин хүсэлтэй байсан тул татгалзсаныг нь үл тоон гуйж гувшаад ч тусыг эс олов. Нэгэн өдөр багш нь "За чи тэгвэл тэр уулын чулуугаар суварга босгож нүглээ наманчил. Гэхдээ уулын чулууг гараараа бэлдэх ёстой" гэж гэнэ. Тэрээр боломж гарч байгаад баярлан гараараа уулын чулууг ховхлон малтаж суварга хийх ажилдаа орж. Ямар сайн байхав дээ, гар нь урагдан шалбарч мах цус нь тасарч өвдөж зовж гэнэ. Гэвч тэр өөрөө хүссэн учир хийж дуусгажээ. Тэгээд багшаа дуудан үзүүлтэл багш нь ирээд таягаараа нэг тоншсон чинь нөгөө хийсэн суварга нь нурчиж дээ. Дахиад л барьж. Дахиад л нурж. Ингээд мах цусаа урсган байж 8 удаа нураасны дараа 9 дэх удаагаа барьсан нь нуралгүй тогтож үлдэж гэнээ. Гэтэл багш нь "За яахав, чи манай шавь нарын үлдээсэн зүйлийг цэвэрлэж бай" гэж гэнэ. Түүний багш нь сургуультай бөгөөд хүүхдүүдийг шавилан суулгаж ном заадаг байж. Тэгээд хүүхдүүдийн хог шаар, ялгадас зөөн цэвэрлэдэг хүн болж дээ. Сүүлдээ ажилдаа ч дасаж. Түүнийг нэрээр нь биш ажлаар нь дуудан нэрлэдэг байж.

Хаврын нэг өдөр одоогийн хүүхдүүд шиг л багшийнх нь шавь нар сургуулиа дүүргэн баяр хөөрөөр дүүрэн хүүхдүүд хаа сайгүй гүйлдэж байгааг харсан Мял богд маань тэднийг харж баясан сууснаа гэнэт "Өө би ингэж суух ч яахав, ажлаа хийе дээ" хэмээн бодоод босч гэнэ. Гэтэл тэр агшинд тэр өөрийнхөө жинхэнэ нэрийг гэнэт сонсох шиг санагдаж. Тэгээд чихэндээ итгэлгүй цааш алхтал багшийнх нь дуу өөрийнх нь нэрийг дуудаж байгааг дахиад сонсож. Зогтуссан ч дахиад л чихэндээ итгэсэнгүй цааш явж. 3 дахь удаад тэр өөртөө итгэлээ. Яах аргагүй багш нь түүнийг нэрээр нь дуудаж байв. Эргээд хартал багш нь уйлчихсан байж байх юм гэнэ. Ингээд багш нь "Одоо чи миний шавь боллоо" гэж хэлснээр багш шавь хоёр болон холбогдож, Мял богд гэгээрсэн түүхтэй гэнээ.

Нээрээ бодоход хүний амьдралын туршид олон багш байдаг ч насан туршид минь багш гэж хүндлэгдэж байгаа хүн бас л цөөн шүү бодоход.

Аль нь хамгийн шилдэг вэ?

2008-12-04T10:43:00.001+08:00

Бидний өдөр тутмын ажилдаа хамгийн өргөн хэрэглэдэг компьютер гэгч үнэнч андыг минь вирус гэгч дайснаас хамгаалах энхийн манаанд өдөр шөнөгүй зогсож байдаг Антивирусын програмуудын аль нь хамгийн сайн, найдвартай болохыг харуулахыг зорилоо. Энэ тухай ЭНДЭЭС үзээрэй.

Н.Жанцанноров гуайн бодол сэтгэгдэл

2008-12-02T10:26:00.000+08:00

Хөгжмийн зохиолч Нацагийн Жанцанноров гуайг Монголын №1 хөгжмийн зохиолч гэдэгтэй хэн ч маргахгүй байхаа. Түүний хэлсэн үг, боддог бодол, уран бүтээл, Монгол орноо гэсэн сэтгэлийг өөрийнх нь тухай бяцхан номноос уншлаа. Жаахан хэсгээс нь сонирхуулья.

Таныг уул гэвэл ямар уул байх вэ?
Дулаан хан уулнаасаа гурав дахин намхан уул байна даа.

Нутгийн захад очиход юу бодогддог вэ?
Эрээн уулын өврөөр Дулаан уулын бараа харагдахад хамар шархираад л ирдэг юм.

Өнөөгийн монгол орныг хөгжмийн зэмсгээр зүйрлэвэл?
Хөггүй ятга.

Авъяас гэж юу юм бэ?
Өөрийгөө илэрхийлэх хамгийн өндөр эрчим.

Онгод өөрөө сэрдэг үү, эсвэл онгодыг та сэрээдэг үү?
Онгодыг би сэрээж тэр намайг хөтөлдөг.

Зөвхөн авъяасаар суутан болох уу?
Тэгдэгсэн бол юм бүтээх гэж махаа идээд яахав дээ.

Авъяас таны боол уу, та авъяасынхаа боол уу?
Хэрэв надад байгаа бол тэр миний боол. Би түүний хаан нь.

Хөгжмийн зохиолч гэдэг гоц гойд хувь тавилан мэт санагддаг?
Хөгжмийн зохиолч гэдэг гоц гойд хувь "тамлан" мэт над санагддаг.

Алдар хүндийн оргилын хаана нь явна вэ?
Би өөрийнхөө довон дээр зогсож байна. Хаана явааг, явах ёстойг төр түмэн мэднэ.

Хүний гараар бүтээшгүй хөшөө дурсгалаа босгож амжсан уу?
Миний бүтээснийг хөшөө болгож босгоно уу, хог дээр аваачиж овоолно уу хойч үеийнхний хэрэг.

Залуу насыг та юутай зүйрлэх вэ?
Эдэлж чадаагүй боломж.

Мөрөөдлийнхөө хэдэн хувийг биелүүлээгүй явна вэ?
Ерөөсөө юу ч хийгээгүй яваа юм биш байгаа даа.

Зэмлэл, магтаал хоёрын хооронд хэдэн хуруу зай байх вэ?
Магтуулагч ухаалагдуу бол нэг ч хуруу зай байхгүй.

Таны амьдрал төгсөх үү?
Биеийн амьдрал төгсч, миний амьдрал төгсөшгүй.

Юуг мөхөл гэх вэ?
Үндэстний хувьд үндэстэн байх оюун чадавхиа гээх.

Юуг дэвшил гэх вэ?
Өөрийнхийгөө хүнийхээр нөхөх чадвар.

Амьдралын гэрэл сүүдэр хоёрын тухайд?
Өөрийгөө нээж чадсанд нь гэрэл гийж, чадаагүйд нь сүүдэр тусах юм. Миний амьдралын гэрэл гэгээ нь бүтээснээ сонсож эдлэх, сүүдэр нь бүтээх гээд хүчин мөхөсдөх үеүд л юм даа.

Монголчууд бид дэлхий дахиныг чирч явсан удаа бий ч шинэ зуунд орохдоо чирэгдэж болохгүй. Бид морио, морин хуураа, уртын дуугаа орхихгүйгээр барахгүй бусдын олсныг эзэмшиж чаддагаа харуулж эрвийх дэрвийхээрээ зүтгэх ёстой.

Юм бүтээгээгүй үндэстэн хэзээ ч хүний гар доор байдаг.

Хүний сэтгэлд хүрэх аялгууг "махаан зулгааж" байж бичдэг.

Амьдралдаа ганц удаа сонссон сайхан дуу, аялгуу насан турш хүний тархинд хадаатай явдаг юм.

Өнөөдөр жинхэнэ хөгжим сонсох танхим Монголд байхгүй нь харамсалтай.

Би Монголын ард түмэн гэгээн сайхан хөгжим сонсоосой, Монголын хөгжмийн урлаг дэлхий дахинд түгээсэй гэж хүсдэг.

Хөөрхөн дуу байна хи хи

2008-12-01T13:20:00.000+08:00

Нэг дүү маань олооод өгөөч гээд захиад байсийн. Олонгуутаа блог дээрээ тавьчихлаа хэхэ.

Амьдралын өнгө

2008-11-28T14:45:00.000+08:00

Амьдрал хэдэн өнгөтэй бол? 32 бит, 64 бит эсвэл 1024 бит байдаг юм болов уу? Ямар ч байсан миний мэдэхийн хүн бүрийн амьдрал өөр өөр өнгөтэй. Тэр нь тэгээд өнгөрсөн амьдрал, тухайн үеийн сэтгэл санаа, ирээдүйн талаарх бодол зэргээс шалтгаалан цаг үргэлж хувьсан өөрчлөгдөж байдаг ч хэзээ ч яг ижил өнгө байдаггүй. Нэг тодроно, нэг бүдгэрнэ эсвэл өөр нэг туяа орж ирнэ. Хэдий ингэж хувьсан өөрчлөгдөх боловч суурь өнгө бараг өөрчлөгдөхгүй. Бас болоогүй энэ өнгөнүүд маань өөртэйгөө ижил эсвэл нийцтэй өнгийг үргэлж хайж эрнэ. Тэдгээр өнгөний мөн чанарыг таньж, нөхөрлөж, сүлэлдэхийг хүснэ. Энэ бол амьдралын жирийн л нэг хууль.

Заза дуусгаж чадахгүй нь ... Ингээд орхилоо.

Аз жаргал

2008-11-25T12:33:00.000+08:00

Жаргал зовлон хоёрыг ч ялгаж салгахгүй гэнэн тэнэг явахдаа хагацлын зовлонг амсч, хэрэндээ л өөрийгөө хэрсүүжсэнд тооцон явсан цаг саяхан боловч амьдралд өдөр хоногоор суралцдагийг бас л мэдсэнгүй. Санасангүй гэвэл илүү дөхөх байх. Мунхаг үзэж мэднэ гэгчээр... Одоо байгаа үеээ хэдэн жилийн дараа эргээд нэг харахад бас л нэгийг бодогдуулах байх даа.

Элэг эмтрэхийн зовлонг амссанаас хойш хүмүүсийг амьд ахуйд нь хайрлан хүндэлж, түүнийгээ илэрхийлж явах хэрэгтэйг ухааран, аминдаа л хэрэгжүүлнэ гэж хичээж, бодож явсан минь ч бас л худал байж. Буруу дутуу хийжээ. Өнгөрсөн хойно нь хэчнээн харуусан гашуудаад ч амсаж эдэлж байсан жаргал маань зүүд зэрэглээ төдий болж. Хамгаас илүү илэрхийлэх дотно хүмүүстээ л хамгийн бага хэлж.

Ер нь энэ аз жаргал гэгч чинь юу билээ дээ? Зовлонгийн сүүдэр туссаны дараа сая л жаргалыг ухаарах нь хүний зан юм уу? Нарны гэрэл, солонгын өнгө, бороон дусал, салхи шороо, ширхэглэн будрах цасан гэх мэт байгалийн төрх, нар мандах, сар шингэхийг харах мэдрэмж, өглөө сэрэх, инээх баясах, хайрлах дурлах бүхэлдээ жаргал мэт. Энэ бол амьд байгаагийн жаргал. Бүр уйлах ч жаргал юм шиг байгаан. Тэгвэл энэ хорвоо бүхэлдээ жаргалын диваажин юм уу? гэж бодохоор үгүй ээ, харин ч зовлонгийн далай гэлтэй. Төрсний эцэст үхнэ, учирсны эцэст хагацна, өвдөж зовно, үгээгүй хоосны зовлонг ч амсана. Жаргал нь зовлон болно. Амьдрал нэртэй зовлонгийн далайд сэлж байгаа аятай. Хааяа арай гэж том бага “арал олж” тухлах нь мөнөөх жаргал юм болов уу? Би мэдээж том эх газар хайж байгаа учир сэтгэл ханахгүй тэр арлаас цааш явна, нөгөө л зовлон дундуур сэлнэ.

Жаргал гэж юу вэ гэдгийг мэдрэх л юу юунаас чухал гэж боддогийн. Р.Чойномын Жаргал зовлон гээд агуу бүтээл байдгийг олж үзээрэй. Энд хүний жаргалыг олон хүний нүдээр хараад бичээд тавьсан байгаа.

Андын үг ...

2008-11-14T09:57:00.000+08:00

Чамд үг дутвал чи дотроосоо хайж сур
Чамд үнэ дутвал чи нөхдөөсөө эрж сур
Чи өөрөөрөө байж эгэлдээ цомхон орш
Чингэхдээ хумьж биш дотогшоо задгайр

Сайхан өглөө

2008-11-14T09:18:00.000+08:00

Өглөө бүхэн нар шинээр манддаг, яг тэр шинээр мандах нартай адил бидний сэтгэл хором бүрд шинэ бас сайхан бодол бүхнээр бялхаж, гэгээлэг тэр бодол бүхэн бидний сэтгэлээс урсан гарч бас бидний бид бүгдийн сэтгэлд гэгээн ухаарлыг авчирдаг гэдэгт би итгэдэг.

Эрдэнийн Цасжин.

Зүйр цэцэн үг гэж юу вэ?

2008-11-12T15:10:00.000+08:00

Зүйр цэцэн үг бол хүний аж төрөх ёс зан үйл, амьдралын олон талтай үзэгдэл юмсыг нэг төрлийн адил ойролцоо төрх байдлаар адилтган зүйрлэж, далдуур утгаар хүний сэтгэл хөдлөм дүрслэлтэй мэргэн цэцэн үгээр илэрхийлдэг хэвшмэл хэллэг юм.
Хоёр буюу дөрвөн мөрөөр үгийн толгой ба сүүл эцсийн үеийг холбож шүлэглэсэн хэлбэртэй байдаг байна. Агуулгын хувьд өргөн бөгөөд утга төгөлдөр, хэлбэрийн хувьд богино бөгөөд утга адилтган жишсэн чанар бүхий зохиомжтой байдаг учраас хүнд нөлөөлж, хүнийг амьдрал тэмцэлд сурган заах онцлог шинжтэй гэлцдэг билээ. Манай Монгол ард түмэн асар их үгийн нөөц баялагтай гэдэгтэй хэн ч маргахгүй боловуу. Ингээд дээр үеэс бидэнд өвлөгдөн ирсэн болон орчин үеийн зүйр цэцэн үгсээс сонирхуулъя.

Хаан хүн жаргахдаа
Төрийн сайнд жаргаюу
Харц хүн жаргахдаа
Эрийн сайнд жаргаюу
Хамаг бүгд жаргахдаа
Эв эеийн сайнд жаргаюу

Илжиг шиг зөрүүд
Зараа шиг хэдэр

Нэг тэмээний шээсэн дээр
Мянган тэмээ хальтрах

Уруул шүд хоёр шиг эвтэй
Уушиг зүрх хоёр шиг холбоотой

Адгуус амьтанд дайсан олон
Албат хүнд ноён олон

Адуу азаргагүй бол
Сүрэг болж чадахгүй
Галуу тэргүүнгүй бол
Цуваа болж чадахгүй

Алд биенд ам гэрч
Албан бичигт тамга гэрч

Алтны дэргэд гууль шарлана
Сайны дэргэд муу сайжирна

Асуух гэдэг лавлахын нэр
Авах гэдэг өгөхийн нэр

Асгасан усыг хураахад бэрх
Хэлсэн үгийг буцаахад бэрх

Богдорхож бурхан болохгүй
Хаанчирхаж эзэн болохгүй

Бөхтэй бүхэн тэмээ биш
Эвэртэй бүхэн буга биш
Будан татаад арилахад
Хөх чоно урвайдаг
Буруу ажлыг зэмлэхэд
Хүүхэд хүнгүй урвайдаг

Бухгүй үнээ
Бордоогүй тариа

Ганган эхнэртэй хүн
Өрнөөс салахгүй

Ганц тэмээтэй хүн
Эрлээс салахгүй
Ганц тэмээтэй хүнд
Эрэл тасрахгүй
Хоёр эхнэртэй хүнд
Хэрүүл тасрахгүй

Гэрийн хэлхээ тооно
Гэдэсний хэлхээ хоол
Төрийн хэлхээ хууль
Төрлийн хэлхээ нагац

Дэр нэгтэй боловч
Санах санаа нь ондоон

Дээр нь дээжийг нь амсч
Доор нь домбыг нь түших

Дээгүүр суух тэнэгийн шинж
Дээжинд дурлах ховдогийн шинж

Жигүүргүй шувуу байдаггүй ч
Нисэхдээн мэдэгдэнэ
Эвгүй хүн байдаггүй ч
Харилцахдаан мэдэгдэнэ

Зүснийхээ мууг мэдэхгүй
Толион муулах
Зүрхнийхээ мууг мэдэхгүй
Нөхрөөн муулах

Зэмлэх үгний ил нь бахтай
Магтах үгний далд нь урамтай

Инээсэн бүгд итгэлтэй биш
Эрдэмтэн бүгд тустай биш

Хүн гэмээ мэдэхгүй
Тэмээ гэдгэрээ мэдэхгүй

Ханилж яваад нєхрєє Зажилж яваад бохио.Хандив єргєвєл гаалийн Баатар, казинод тогловол УИХ-ын гишvvн. Залхуугийн гэрт тvлээгvй Завхайгийн халаасанд бэлгэвчгvй. Нойтон хvний доодох нь дуугvй. Хонгорынхны эрээн гаднаа Могойн эрээн дотроо. Мал дагавал ам тосдоно Нам дагавал халаас тvнтийнэ. Ээждээ эрд гарахыг заах Энхбаярт авилга авахыг заах. Хуурсаар хуурсаар худалч Хулхидсаар хулхидсаар улстєрч. Уур биеийг зовоох Утаа уушгийг зовоох. Vvл буудвал бороо орно Vнэг буудвал вертолёт унана. Соёмбоо дээдэлбэл архичин болно, Архиа уувал талийгаач болно. 10 мянгыг хулгайлвал 1 худагт, 10 тэрбумыг хулгайлвал тєрийн ордонд. Єртэй бол баян, єгєхгvй муривал бvр баян гэх болжээ.

Онигоо ш дээ :)

2008-11-07T14:26:00.000+08:00

-Монгол улс яг 18 сая ямаатай гэнэ ээ.
-Дутуу тоо байна аа, наадах чинь!
-Яагаад?
-УИХ-ын 76 ухныг мартчихсан байна шүү дээ!
----------------------------------- xa xa xa ---------------------------------
Монгол улс анх удаа гүний шумбалтын дэлхийн аваргад оролцож гэнэ. Дэлхийн рекордын эзэн Португалийн тамирчин Нуно Гомес шумбаж явна. 100м. Эргэн тойронд харвал ганцхан Монголын тамирчин л ойрхон нэхэж явна. 200м. Монголын тамирчин дөнгөж ард нь. 300м. Монголын тамирчин гүйцэж ирнэ. Нуно усны үзэг гаргаж зурвас бичив.
- Танай тал нутгийн монголчууд усанд ийм сайн гэж мэдсэнгүй шүү. Би бууж өглөө. Браво!
Монголын тамирчин хариу бичиж байна.
- Тэнэг ээ. Би живж байна, мэдэв үү.
----------------------------------- xa xa xa ---------------------------------
Багш Лена-д:
-Ой, охин гэдэг үг орсон өгүүлбэр зохио.
“-Охин ойгоос гарч ирэв.
-Их сайн байна. Алив Вовка! Вовка:
“-Охин ойгоос гарч ирсэнгүй.” Багш:
-Буруу байна, алдаагаа зас.
-Засагдахаасаа өнгөрсөөн. Тэр дахиж хэзээ ч охин болохгүй…
----------------------------------- xa xa xa ---------------------------------
Залуу, найз бүсгүйдээ:
-Хоёулаа яаж мөнгө олох вэ? Бүсгүй:
-Надад нэг арга байна.
-Ямар?
-Харин чи хардахгүй, харамлахгүй гэдгээ амла!
----------------------------------- xa xa xa ---------------------------------
Нөхөр томилолтоор явж байна. Эхнэртээ:
-Миний хайрт юундаа уруу царайлаад байгаа юм бэ? Ямар бүтэн жилээр явах гэж байгаа биш. 10-хан хоноод л ирнэ шүү дээ: Эхнэр:
-Чи 10 хоног гэчихээд л 3 хоноод л ирчихдэг ш дээ…
----------------------------------- xa xa xa ---------------------------------
Ирээдүйн хадам эх:
-Хүргээн, чи гэр бүлээ тэжээж чадна биз?
-Чадна аа.
-Их сайн байна, манайх 8-уулаа шүү.
----------------------------------- xa xa xa ---------------------------------
-Чи ямар сургуульд ороо вэ?
-”Анагаах”-д.
-Их сайн байна, би “малын эмч”-д орсон. Хоёулаа төгсөөд бие биеэ эмчилнэ ээ.
----------------------------------- xa xa xa ---------------------------------
Түүхийн хичээлийн шалгалт. Оюутан таг дуугүй… Багш:
-Чи ядаж дэлхийн хоёрдугаар дайны эхлэлээс яриач. Оюутан:
-… эргэн тойрон гал түймэр, их буу, танк, цэргүүд гүйлдээд л… гэсэн гэдэг.
----------------------------------- xa xa xa ---------------------------------
Грузин эрээс:
-Хамгийн гоё шувуу?
-Бүргэд.
-Яагаад?
-Хамар нь гоё…
----------------------------------- xa xa xa ---------------------------------
Нэг залуу баранд найзуудтайгаа ууж байсан чинь нэг согтуу эр ирээд
- Би өчигдөр чиний ээжтэй загас наадуулсан
гэж доромжлов гэнэ. Залуу чимээгүй. Найз нар нь тэвчээрийг нь гайхна. Тун удалгүй нөгөө эр дахин ирээд
- Би чиний ээжийг...
гээд эхэлтэл, залуу үгийг нь таслан
- Аав та согтсон байна. Харьж унт л даа.
----------------------------------- xa xa xa ---------------------------------
Элбэгээ дарга хөдөө давхиж яваад машин нь онхолдов. Мал хариулж явсан малчин өвгөн дайралдаад оршуулчихаж гэнэ. Хотоос хайсан хүмүүс давхиж иртэл машин онходсон, хүмүүс нь алга. Ойрхон малчин өвөө явж байна гэнэ.
- Өвгөн гуай, осолд орсон хүмүүсийг хараагүй биз?
- Харахаар барах уу даа. Ах нь бүгдийг нь оршуулсан.
- Бүгд нас барчихсан байсан хэрэг үү?
- Элбэгээ дарга ч би амьд байна, би амьд байна гээд байсан. Би ч яахав Элбэгээ дарга болсон хойно худлаа бүлтэрч байна гэж бодоод итгээгүй л дээ.
----------------------------------- xa xa xa ---------------------------------
Ангийн андууд 25 жилийн дараа уулзацгаана. Амьдралаа ярьцгаана.
- Би 5 хүүхэдтэй болсон. Сагсны баг л гэсэн үг.
- Би 11 хүүхэдтэй. Бүр хөл бөмбөгийн баг гээч.
- Би ч 17 эхнэртэй болсон. Дахиад нэг эхнэр авчихвал бүхэл бүтэн гольфын талбай л гэсэн үг.
----------------------------------- xa xa xa ---------------------------------
Нэг өвөө, цэцэрлэгийн сандал дээр суугаа охиноос асууна:
-Хөөө хүүхээ, чиний наад өмссөн юм чинь богино банзал байна уу, эсвэл өргөн бүс байна уу???
----------------------------------- xa xa xa ---------------------------------
Нөхөр гайхна:
-Бурхан яагаад Хүүхнүүдийг ийм сайхан бас ийм тэнэг болгосон юм бол оо? Эхнэр хариулав:
-Эрчүүдийг дурлаг гэж сайхан төрсөн юм. Харин яагаад тэнэг төрсөн бэ гэвэл, эрчүүдийг хайрлаг гэж!!!
----------------------------------- xa xa xa ---------------------------------
Нэг эр гудамжинд “-Гөлөг гөлөөг” хэмээн дуудан явна. Цагдаа:
-Та яагаад олон нийтийн газар муухай үг хэлээд явна?
-Харин ч гайгүй хэлж байгаа нь энэ…
-Юу?
-Би эхнэрээ алдчихаад…
-Тэгээд?
-Тэгээд “-Хөөө гичий…” гэж дуудах юм уу?
----------------------------------- xa xa xa ---------------------------------
Эхнэр уурлан загнана.
-Согтуу толгой минь, сэрээгээр шөлтэй хоол иддэг юм уу?
-Хутгаар идэж үзсээн, болохгүй байна…
----------------------------------- xa xa xa ---------------------------------
Хижээл эр гэртээ ортол нэг нүцгэн Залуу гутал хувцсаа тэвэрсээр зөрөөд гүйн гарав. Эр үглэнэ:
-Хм, одоогийн энэ залуучуудийг ээ, баярлалаа ч байхгүй, баяртай ч байхгүй…
----------------------------------- xa xa xa ---------------------------------

Google Chrome-ийн лого яаж бүтсэн бэ?

2008-11-07T13:50:00.000+08:00

Арын сайхан хангай минь

2008-10-13T14:11:00.000+08:00

Үнэхээр сайхан нутаг шүү. Ёстой л нэг байгалийн үзэсгэлэн бүрдсэн газар даа. Нутгаасаа гараад хэдэн жил болохдоо аав, ээж, ахан дүүсээ санахаас гадна тоглож өссөн хөндий, шумбаж сэрүүцдэг Хануй, Тамирын голоо тэр байтугай голынхоо алаг чулууг хүртэл санадагийн.
Зуны халуунд халууцсан хэдэн жаал унаж явсан даагатайгаа усанд орж бужигналдаад л... голын томоос том хавтгай чулуугаар ор хийн, нуруугаа наранд ээн хэвтдэг байсан тэр л үеүүд өчигдөрхөн болоод өнгөрсөн юм шиг.
Өглөө эртлэн босч адуундаа мордох мөн ч сайхан шүү. Хөдөөний хүүхэд бүрт унах дуртай морь гэж байдаг байж билээ. Миний хувьд өвөөгийн маань надад нэр зааж өгсөн үүлэн бор нэртэй бие жижигтэй явдал зөөлөнтэй бор морь байсийн. Түүндээ тэр үедээ хамгаас илүү хайртай байж билээ. Тийм болохоор өвөөдөө ч гэсэн хайртай, үгнээс нь ер гардгүй жаал байлаа.
Намар бүх малаа эхлээр нь тавьж, мараатай нууранд очиж хэд хонодог байсын. Жил бүрийн намар өвөөтэйгөө, аавтайгаа тэгэж хээрээр гэр хийж явах үнэхээр жаргалтай шүү. Тэр далимдаа сонгино, жимсээ түүгээд амжина.
Зарим өглөө ээж минь эрхлүүлж орноос босголгүй бор тагшинд минь өрөм боорцог овоолон хийж өгдөг байж билээ. Өглөө сэрэхэд нэрмэлийн үнэр хамар цоргиод л...
Шөнийн түг түмэн одод, намрын ургац хураалт, хадлан бэлтгэх, хонь хурганы ноос хяргах, хөл нүцгэн шавхай малтаж өссөн тэр бүх зураглал зүрхэнд минь тодоос тод хадгалаастай байдаг болохоор би нутгаа байнга санан дурсдаг.

Birthday - Life is time

2008-10-10T14:33:00.001+08:00

Хүн хүнээ хайрлаж байж хайр гэгч аугаа зүйлийн хамгийн энгийн ойлголтыг өөртөө бий болгож байдаг юм болов уу. Харин үүнийг бий болгосон үндэс нь ээжийн минь хайр шүү дээ. Сарнай хэдий сайхан ч өргөстэй байдаг орчлонд амьнаасаа амь таслан төрүүлж хорин хэдэн хавар намрыг элээн хайрласан хайранд тань баярлалаа Ээжээ. Хүү нь таньдаа шүүдрийн усаар цай чанаж өгч чадахгүй ч сэтгэл дотроо мөнхөд дээдлэж явах болноо.

Миний UB

2008-10-07T13:37:00.000+08:00

Нийслэл хот Улаанбаатар шиг минь өвөрмөц сайхан хот энэ дэлхий дээр алгаа. Яагаад гэхээр шаварт унасан шарга даага гэгчээр яалт ч үгүй Монголдоо төрж, хотдоо амьдрахаас өөр сонголт байхгүй учраас муулаад яахав гэж бодсондоо ингэж хэлж байгаам. Өвөлдөө утаан баатар, хавардаа шороон баатар, зундаа хогон баатар, намардаа юу гэдэг ч билээ дээ... Засаад, залруулаад, жаахан хөгжүүлээд өгөхгүй бол авамгүй олон асуудлууд ар араасаа арзайсаар, сарзайсаар...

4 сайхан уулын дунд уйтгартайхан сүүмийдэг хотынхоо газар шороон дээр алхалгүй зүгээр л гишгэсийн. Гишгэхээрээ би шорооноосоо бусгадаг, бусгаснаасаа бургидаг, хахдаг, цацдаг, ханиадаг, найтаадаг, уушгаа хармалдаг, гутлаа өрөвддөг, хувцсаа хайрладагийн. Энэ их шорооноос болоод амраг хосууд салж, эцэг эх нь үр хүүхдээ танихгүй нь холгүй болж байгаан гэсэн. Учир нь хайрт 2 уулзмаар л байдаг, уулзаад суух, зугаалаад явах газар олдохгүй. Олдсон нь баар болж таараад, ороод уугаад, согтоод, унтаад, үг нь олдоод, үхэр нь холдоод дуусдаг гэж байгаа.. Үүнээс болооод олон аавын хүү архичин болсон, тамхичин болсон, ээж болсон, аав болсон, хүсээгүй бэйби үсрээд гараад ирсэн. Хөгшин залуугүй ийм асуудалтай.

Энүүхэн энэ хонхортоо сэтгэхэд нийгэм иймээрээ үргэлжлээд байвал ирээдүй маань бүтэхгүй нь гэж айсандаа, шийдэх арга байдгиймуу гэсэндээ, нэгэн "Мэргэн хүн"-ий үйлдлийг ажлаа. Мэргэн хүний амьдардаг хотод шар будаанаас ч олон байшин баригддаг гэнэ. Байшин бүр өөрийн гэсэн өнгө үзэмж, үүрэгтэй юм байна.

Жишээ нь: Хотын овоо мөнгөтэй нэг баагий барилга барихаар төлөвлөсөн барилгын зураг, төслөө аваад хотын захиргаан дээр очин хот төлөвлөлтийн "Менежер хүн"-д үзүүлнэ, тайлбарлана. Гэтэл менежер өөдөөс нь: таны барих гэж байгаа барилгын дизайн манай хотын энэ хэсэгт тохирохгүй нь. Үнэндээ хотын баруун хэсэгт Европ загварын байшингуудыг хүлээн зөвшөөрдөг ба өнгө нь бүгд цайвар өнгөтэй байх хэрэгтэй. Таны төлөвлөсөн барилга бол хотын хойд хэсэгт илүү тохирох учир бид хүлээн зөвшөөрч болноо. Гэхдээ та барилга барих эрхээ авахын тулд барилгаа тойруулаад хааш хаашаа 1км газрыг цэцэрлэгжүүлэх хэрэгтэй. Хэрвээ та барилга тойрсон барилгаа бага гэж үзэж байгаа бол та хотын хойд хэсэгт сургуулиудын дүүрэгт цэцэрлэгт хүрээлэн хийж өгч болно. Дээрх 2 нөхцлийг хүлээж авах боломжгүй бол хотын төвд баригдаж эхлээд байгаа "CITY GARDEN"-г барих ажилд өөрийн хувь нэмрээ оруулж болно. Энэ 3 нөхцлийг хүлээн зөвшөөрөх чадваргүй бол бидний зүгээс танд барилга барих эрх өгөх боломжгүй гэдгийг ойлгоорой.

- Цэцэрлэг барихаас өөр сонголт байгаа юу?

- Улсын эзэмшилд байдаг Хөгшдийг асрах барилгыг шинэчлэн өгч болноо.

- Ойлголоо, би барилгаа тойрон цэцэрлэг барих эхний нөхцлийг хүлээн зөвшөөрч байна.

- За тэгвэл та барилгатайгаа хамт цэцэрлэг барих ажлыг хүлээн зөвшөөрсөн баталгаажуулах бичиг баримтаа бүрдүүлж дууссаны дараа барилгын эрхээ авч, ажлаа эхлэнэ үү...

Барилга, байгууламж барихаар зэхэж байгаа хар мянган компаниудыг хот төлөвлөлтийн газраас нь ингэж зохицуулдаг юм билээ. Хотын хаан, ямар дизайнтай, ямар өнгөтэй, ямар өндөртэй, ямар зориулалтаар ашиглагдах барилга баригдахыг уже төлөвлөсөн байх ба цэцэрлэгжилтийг хэрхэн хийх, цаашлаад залуучууд чөлөөт цагаа зөв боловсон өнгөрөөх талыг нь хүртэл холбон төлөвлөж чадсан нь гайхмаар юм шиг, биширмээр ч юм шиг. /манайх энэ аргыг хэрэгжүүлээд эхэлбэл менежер нь авлигад автах нь бүүр их болчдийм биш байгаа. Гэхдээ тэднийг хянах байгууллагыг зөв голдиролд нь оруулах арга бас байнаа./

Хотын маань хот төлөвлөлтийн менежерүүд нийслэлээ төлөвлөх ажлаа сайн л хийж байгаа байлгүй. Монгол, Улаанбаатар гэхээр л газар шороо гэдэг үг амнаас гардаг. Харин одоо зүлэг, мод гэж өөрчлөх боломж бидэнд байгаа. Хот маань тэр чигээрээ цэцэрлэгжээд ирвэл амраг хос, оюутан залууст гуя алгадам завшаан болж, хүүхэд залуучуудын маань хүмүүжлийн доголдлыг засахад гөөмөн сайхан ажил болно доо. Ядаж л талбайн хажуугийн дуусаагүй барилгын цэцэрлэгжүүлсэн ганц талбай дээр овооролгүй хуваагдаал, тараал, бутраал амар байхгүй юу.

Юу ч хийхгүй байжийхаар туршаад, хэрэгжүүлээд, арга хэмжээ аваад үзэх л хэрэгтэй. Дэлхийн хөгжилтэй орнуудын ихэнх нь энэ аргыг хэрэлэж байхын. Муудсан юм ер алга. Бид ч гэсэн юугаараа дутдийн тэ...

Миний сайхан хотод өнөөдөр жаахан цас бороо холилдож орлоо л доо. Гэтэл яасан нөгөө сайхан шороо нь хогтой нийлж нороод сайхан зуурмаг болж байгаам. Зуурмаг нь хатаад юу ч болдог билээ дээ. Энэ мэтээр яриад байвал авамгүй асуудлууд ар араасаа арзайсаар, сарзайсаар...

Sergey Brin блог бичиж эхлэв

2008-09-24T13:31:00.000+08:00

Google-ийг үүсгэн байгуулагчдын нэг Sergey Brin саяхан blogspot дээр маш энгийн загвар бүхий too гэсэн нэртэй өөрийн блогоо бичиж эхэлжээ. Түүний бичсэнээр "Миний блогт тавтай морил. Google нь Googol-ын хэмжээнд байдаг бол too нь зүгээр энгийн нэг 2-ын тоо гэж ойлгож болно. Энэ блогтоо ажлынхаа талаар бус өөрийнхөө амьдралын талаар бичиж байх болно." гэсэн байна. Ингээд түүний блогоор зочилцгооё.

http://too.blogspot.com

Найзын тухай

2008-09-23T17:45:00.000+08:00

Ажил дээрээ бичиж сууна. Дарга жаахан орчуулах материал өгсөн ч ахих нь тун бага, явдаггүй ээ. Ингээд вимо-р жаал хэслээ, тэгээд гэнэт удаан жил нөхөрлөсөн найз нарынхаа тухай бичмээр санагдаад, бичих санаатай хэдэн товчлуур цохиж сууна.

Ер нь би гэдэг хүн сургууль төгсөж хоолондоо залгаснаас хойш юу хийж гүйцээв ээ гэж бодогдоод тоолсон чинь тоймтой юм үлдсэнгүй ээ. Уул нь зөндөө ажил байхын гол нь өөрөө сэтгээд хийсэн нь ховор юм, хүний өгсөн үүргээр бол сайн л амжуулсан байхын. Уул нь оюутан байхдаа жаахан мэрийдэг хүн байж билээ. Даанч сүүлдээ эрс буураад хувиа хичээсэн бессемист болж хувирсан юм шиг байна. Гэтэл яг тийм гэхээр нийтэч хэвээрээ байхын. Яасан олон найз нөхөдтэй байсын сүүлдээ байгалийн шалгарал яваад зарим нь давааны ёроолд үлдэж, заримыг нь би замдаа гээж, зарим нь намайг гээж эцсийн шалгаруулалтанд эрчүүдээс 3 сайн найз үлддэг байна ш дээ. Дотно гэдэг утгаараа л даа. Гэхдээ сайхан найзууд олоон олон. Монголдоо төдийгүй гадаад бий.

Би их сургуулийн хоёр лаг найз, нэг 10 жилийн тас найзтай хүн л дээ. Алдаж оносон амьдралын нугачаа бүрийд хамтдаа байж аажуухан ч гэсэн бид хэд хамт өтлөж байна хэхэ.

Хамгийн эхлээд багын найзаасаа хэлий л дээ.

Тэр бид 2 бүүр горшокны найзууд. Сумын яслид мөлхөж яваад мөргөлдөж танилцаж билээ. Тэр бамбарууштай горшоктой би чонотой горшоктой. Хааяа горшокоо булаалдаж уралцдаг байлаа гээд хадуураад байхгүй юу хэ хэ. Бараг л мэдээ орох цагаасаа найзалсан хоёр баагий. Мөн ч олон зодолдож тэр хэрээрээ эвлэрсэн юм байна даа багадаа. Харин ухаан сууснаасаа хойш нэг удаа ч гар зөрүүлж тэр байтугай ам зөрж үзээгүй юм даг. Найз нар ямар байдаг тийм л замаар явсан. Хоосон хонгио, хоолтой мантуутай байхдаа ч бие биенээ орхиогүй ээ. Бараан өдрүүд таарвал хамт гуньж, баяртай өдөр байвал дарвайтлаа инээлдээд л арван жилээ хүртэл нэг ангид төгсөж нэг мэдэхэд бид хоёр найзлаад 22 жил өнгөрч. 10 жилээ төгсөөд үй зайгүй найзтайгаа их сургуульд орохоор ээждээ үнсүүлээд аавыгаа дагаад хотын бараа харваа. Хөөх хот гэдгийг чинь анх үзээд баахан балмагдаж, хаана яваагаа ч мэдэлгүй эргүүтсээр нэг муу юм гэр сургууль хоёрынхоо хооронд гэлдэрдэг байж билээ. Мань хүн Багшийн дээдэд би МУИС-т орсийн. Тэр үед гар утас гээч нь бараг байхгүй бие биенээ хүн амьтнаас сураглан байж уулздаг байлаа. Одоо манай энэ хүн солонгос оронд ажиллаж амьдарч байна. Байнга л мессенжерт орж ирнэ. Заримдаа бүгдийг мартаад баахан буу халчихана гэж байгаа. Багын найз Мэндээ бид хоёрын нөхөрлрсөн түүх товчхондоо нэг ийм.

Би гэж гөжүүд баагий МУИС-ийн геологийн анги авчихаад түүндээ орохгүй гэж аавийгаа баахан шатааж байж ангиа солиулан МКС-ийн хэрэглээний математикийн ангид 9 сарын 1-нд арайхийн орж амжив. Тэгсэн нь их сургуулийнхаа 2 найзтай учрах гээд л зүтгээд байсийн байж.

Анх ангидаа ороод Архангай нутгийнхаа сайн ярьвал нэг суманд төрсөн Нямаа гээч даруухан, хэнтэй ч яриа өдчихдөг бандитай таарваа. Бид 2 чинь уул нь бие биенээ аймгийн математикийн олимпиад дээр хэд хэдэн удаа харж байсан удаатай л даа. Манай энэ хүн аймгийнхаа нэг номерийн тоочин, урдуураа улаан хөлтэй амьтан гаргаж үзээгүй, жил бүр улсын олимпиадад явна. Ямар сайндаа л Эрдэнэмандалын гавал гэдэг нэртэй байхав. Мань 2-ийн чинь аавууд бас л нэг нутгийн, их сургуулийн найзууд гэж байгаам. Тэгсэн чинь бид 2 ингээд таарчихдаг. Түүнд нь одоог хүртэл билэгшээж явдгийн.

Ингээд л Нямаатай нэг сургуульд бүр нэг ангид санаандгүй байж байгаад л ороод ирсийн. Найзалсаар найзалсаар хаа ч явсан хамт явсаар. Нямаа маань их ухаалаг, аливаа зүйлд буйртай ханддаг, тууштай санаа бодолтой ний нуугүй хэлэхэд хүнлэг гэхэд дэндүү хүнлэг хүн. Их сургуульд ороод ч тэр сурлагаараа урдуураа оюутан гишгүүлээлгүй онц дүнтэй төгссөн юм.

Одоо бодоход найз маань надад тусалсан нь миний түүнд тусалсанаас хэдэн арав дахин их юм билээ. Тэр бүгдийг бичээд байвал дэндүү урт чагсаалт гарах байх даа. Бид хоёр нэг нэгнийгээ юу хэлэх гээд байгааг шууд л мэддэг. Манай хүн их сургуулиа төгсөөд Монголын төмөр замын удирдах газар програмистаар 3 жил ажиллахдаа ямар том хэдэн систем бичсэн гэж бодож байна. Төмөр замаар зорчих хэдэн сая зорчигчдын бүхий л тооцоог хийдэг билет кассын систем, төмөр замаар тээвэрлэгддэг хэдэн сая тонн ачаа тээшийн тооцооны систем гээд хэд хэдэн томоохон биш томоос том системүүдийг зохиож, хариуцаж явсийн. Мань хүнийг нэг цаг гэртээ байхад нь л төмөр замийн ажил зогсох дөхдөг тийм л хэрэгтэй хүн нь. Үнэхээр найзаараа бахархдаг. Бас гарын дүйтэй гэж байгаа зурна, сийлнэ.

Одоо Нямаа маань аралын Японд ажиллаж амьдарч байгаа, лаг програмист. Бас л байнга мессенжерээр чатлана, сонин хачнаа хөөрөлдөнө.

Их сургуульдаа дотно нөхөрлөсөн бас нэг найз бол Туулайхүү. Уг нь жинхэнэ нэр нь Эрдэнэтуул л даа. Гэхдээ бид нар янз бүрээр дуудна. Туул, Эрка, болжмор нухдаг гээд л. Анх нэгдүгээр курст сурч байхад манай энэ хүн тараад л хаашаа явдгийн бүү мэд таг алга болчихно. Мань 2 той нээх нийлкү. 2-р күрсээс л ойртсоор ойртссор нэг л мэдэхэд үй зайгүй найзууд болсийм даа. Бас л толгойтой, хөгжилтэй, тусч. Бид хэдээс хамгийн түрүүнд аав болсон хүн дээ. Сургуулиа төгсөөд л Солонгос явхаар хөөцөлдөж эхэлсэн. Бүтэх нь, бүтэхгүй нь, хөөцөлдөж байна гэсээр байгаад л яваад өгсөн. Одоо мөн л Солонгост ажиллаж амьдарч байна.

Хорвоо гэж сонин шүү. Ийм сайн хүмүүсийг надтай друзья болгож орхидог. Бидний 2 нь Солонгост, 1 нь Японд харин би Монголдоо. Бид хэд үсээ цайж, шүдээ үйртэл хамт найзалсаар явах байх гэж боддог юм.

Олон сайн найз нар ар нуруунд хутга шааж байхад миний муу найз нар өртөн байж хамгаалдаг байж билээ. Миний өмнөөс олон олон мэсэнд өртсөн найзууддаа төлж үл барам өртэй ч түүнийгээ алба юм шиг боддогт нь би тэдэндээ баярладаг. Нэг л өдөр бид хамтдаа насны намба заан тагтан дээрээ гаанс нэрж суух байх даа анд нар минь.

Та хэдтэйгээ удахгүй уулзахын ерөөл тавья даа.

.:Сайхан өдөр байна:.

2008-09-19T13:22:00.001+08:00

Өнөөдөр нар гийсэн нэг л сайхан өдөр байнаа. өдөр судар ч жирэлзээд талийж өгсөн байхшив. нэгдүгээрт, амьдрал супербизи байна. зав чөлөөгөөр нь нэт энэ тэр шагайх ч оройд нь нисэх энэ тэр лүү далийж цагаа барсаар.
Хоёрдугаарт, есөн сарын дунд гэдэг чинь тариа ногоо хураагаад пижигнээд л нэг их удалгүй айлчлах анхны цасыг өөр дээрээ том томоор оруулж амьдралын эерэг эффэктүүдтэй микслэж гальт төсөөлөн бодоол ... нэг тиймэрхүү бүүдгэр голдуу өдрүүд байдаг ч билүү гүй ч билүү. халуун кофе уумаар ч шиг. уржигдар 17-нд хажуугийн зочин буудалд нэвт хурим найр болж унтах цагаар салют пижигнүүлж зүрхний өвчнийг минь жаахан сэдрээв. би тийм юманд үнэн голоосоо дургүй. хиншүү утаа үнэртэх ч шиг, байлдаантай кино санагдах ч шиг. юутай ч монголчууд маань хоосон тэнгэрт цацаж үрэх мөнгөтэй л болсийм билээ. мөнгө нь байгаа бол луувангаа иднэ үү, лаагаа иднэ үү хамаа алга, гэхдээ л ... за за зүгээр л хэлж байна.
ойр зуур гэвэл нэг иймэрхүү, хол алсуур гэвэл янзүрийн том жижиг дампуурал, алтан медаль энтэр, их хурал, алт зэс, сонгууль цуглаан, сая тэрбум төгрөг энтэр гээл сонин содон их л байгаа байх. за тэр ч яахав ... тэгэсхийж байгаад юуны ч тухай биш, хэний ч тухай биш хазгай муруй юм бичнээ яадын хэ хэ.

Өнөөдөр блогоо нээлээ :-)

2008-09-19T13:22:00.000+08:00

Өнөөдөр Блог-оо нээлээ :-) Завандаа ...